Lottery in Africa
เรื่องนี้เกียวกับการตัดสินใจ ที่เป็นศิลปะในเศรษฐศาสตร์การเมือง นำเสนอโดยอาจารย์ ธานี ชัยวัฒน์ นักศึกษาปริญญาเอกเศรษฐศาสตร์การเมือง มหาวิทยาลัยแห่งเมืองโบโลนณ่า เป็นอาจารย์หนุ่มคนหนึ่งที่ระบบคิดมีความชัดเจนและมีความฉะฉานในการนำเสนอ คิดล่วงหน้าว่าคนฟังจะสงสัยประเด็นไหนในข้อเสนอ แล้วตอบคำถามนั้นก่อนจะมีคนถาม ที่ทำอย่างนั้นได้ อาจเป็นเพราะผู้ฟังเป็นนิสิตเศรษฐศาสตร์การเมือง ก็เลยรู้แนวกัน
เท่าที่เข้าใจ อาจารย์ ธานี แวะมากรุงเทพฯ หลังจากนำเสนอหัวข้อวิทยานิพจน์ เกี่ยวกับ Economic of Politics-Politics of Economic และพูดหลายเรื่องที่เกี่ยวข้อง แต่ประเด็น Lottery in Africa เห็นว่าน่าจะ นำมาแต่งเติมเล่าสู่กันฟัง
การพัฒนาในทวีปแอฟริกาที่ส่วนใหญ่ประกอบด้วยประเทศด้อยพัฒนา มีความขาดแคลน ไปทุกๆด้าน เช่น อาหาร โครงสร้างพื้นฐานและการศึกษา ถ้าคุณเป็นผู้ที่ต้องตัดสินใจ ช่วยเหลือแอฟริกา จะเลือกช่วยเหลือด้านไหนก่อนระหว่างการขาดทั้งหมดดังกล่าว ไม่ว่าคุณจะตอบอย่างไร คำตอบก็คือ ต้องให้การศึกษาเป็นระดับแรก
ถึงตอนนี้ ทุกคนก็เริ่มถกเถียงกันว่า เขากำลังจะอดตายยังไปให้การศึกษา หิวจะเรียนอะไรไหว หรือไม่ ก็ควรสร้างโครงสร้างพื้นฐาน สาธารณูปโภคเพื่อลดอัตราการตาย ก่อนดีไหม ทำได้เร็วกว่าทั่วถึงกว่า เห็นผลทันที เพราะกว่าระบบการศึกษาจะทำงานผู้คนก็ตายกันหมด อาจารย์ ธานี ก็เห็นด้วยกับข้อถกเถียงดังกล่าว และบอกว่าใครๆในโลกก็คิดกันแบบนี้ แต่ยืนหยัดว่าการศึกษาต้องมาก่อน
องค์กรช่วยเหลือนานาชาติต่างๆ ที่เข้าไปช่วยบรรเทาปัญหาในแอฟริกาก็คิดเช่นนี้ เพราะการให้อาหาร หรือสร้างโครงสร้างพื้นฐาน สามารถรายงานผลการทำงานได้อย่างรวดเร็ว และยังระดมทุนต่อไปได้เรื่อยๆ เป็นความช่วยเหลือที่ส่งผลต่อผู้คนจำนวนมาก แต่การทำแบบนี้ ก็มีรายงานออกมาเช่นกันว่า เป็นภาระกิจที่ไม่มีวันจบสิ้น
ภายใต้ความช่วยเหลือด้านทรัพยากรต่างๆที่มีจำกัด การให้การศึกษาตั้งแต่ต้น มีต้นทุนสูงมากและสูงที่สุด เพราะคนที่กำลังเรียนต้องมี อาหารเพียงพอสมบรูณ์ต่อการเรียนรู้ และยังต้องอยู่ในสภาพที่ส่งผลดีต่อสุขภาพอีก ถ้าทำอย่างนั้น จะมีคนเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่ได้รับการช่วยเหลือ ซึงก่อให้เกิดปัญหาทางการเมืองตามมาอีก เช่น สมมุติว่าเลือก คนกลุ่มนี้มาให้การศึกษา คนที่เหลือก็จะไม่พอใจ อาจนำไปสู่การต่อต้าน (ส่วนตัวผมมองว่า คล้ายกับช่วงน้ำท่วมถนนจรัญสนิทวงศ์ในบ้านเรา ที่คนฝั่งไม่ท่วมไปหัวเราะคนฝั่งที่ท่วม จนทำให้เกิดการทุบทำนบกั้นน้ำ ให้น้ำมาท่วมเหมือนๆกัน ซึ่งได้ความเท่าเทียบ แต่รถวิ่งไม่ได้เลย) ปัญหาความขัดแย้งเช่นนี้ถ้าหาทางออกไม่สวย ความช่วยเหลืออาจย้อนกลับไปสู่วิธิเดิม เพราะต้องการเลี่ยงหลีกปัญหาทางการเมือง
เพื่อให้บรรลุเป้าหมายการให้การศึกษา วิธีการที่ใช้ในการแก้ปัญหานี้ก็คือ แจกคูปองเป็นหมายเลขแก่ประชากร แล้วทำการจับฉลากทุกครั้งที่มีความช่วยเหลือเข้ามา คนที่มีหมายเลขตรงกับที่รัฐบาลจับฉลากได้ก็จะได้รับสิทธิในการศึกษา ทำเช่นนี้ทำประชาชนไม่รู้สึกว่า ตัวเองมีข้อด้อยและต่างจากเพื่อนบ้านอย่างไร การใช้เรื่องของ “ดวง” จึงไม่มีคำถามที่ว่า ทำไมเขาได้และเราไม่ได้ ลดแรงต่อต้าน แก้ปัญหาการทางการเมืองได้อย่างง่ายๆ
ก็ยังอดนึกไม่ได้ว่าคนที่ขาดอาหารจะอยู่อย่างไร แต่พอเห็นภาพว่าแม้ไม่มีความช่วยเหลือด้านอาหารและโครงสร้างพื้นฐาน พวกเขาก็ยังอยู่กันได้ เพียงแต่เป็นสิ่งที่เรียกว่า กับดักแห่งดุลภาพในระดับต่ำ (Low Equilibrium Traps) การพัฒนาไม่ว่าจะเป็นวิธิใดๆ ก็เพื่อให้เขาหลุดพ้นจากกับดักนี้
และยังอดนึกไม่ได้ว่า ถ้าเป็นคนแถวนี้ เขาคงพูดว่า ผมเป็นคนรับผิดชอบ จะสร้างโครงสร้างพื้นฐานใครจะทำไม คุณต้องรู้ว่าใครเป็นใคร ใครใหญ่กว่า การถกเถียงเช่นนี้ จึงเกิดไม่ได้ที่นี้แน่ๆ ตราบเท่าที่ระบบคิดยังเป็นเพียงทำงานเพื่อให้ได้ผลงานเท่านั้น
อาจารย์ ธานี ยังมีเรื่องน่าสนใจอื่นๆอีกมาก เช่น The Economic of Vocation: Why is a badly paid nurse a good nurse? [Heyes, 2005] เป็นเรื่องเกี่ยวกับอุดมการณ์ในอาชีพ เอาไว้โอกาสต่อไป
ตั้งใจเขียนเรื่องนี้เป็นที่ระลึกในวันแรกของการสัมมนารวมของหน่วยงานทั้งหมดใน OKMDถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีเพื่อสร้างประสิทธิภาพในการดำเนินงาน และเช่นเคย ผู้เขียนหวังว่าบทความนี้จะสามารถกระตุกต่อมคิดได้ แบบ low-cost
สวัสดีครับ
