Que sera sera (Whatever will be,will be..)

Whatever will be, will be. 

ช่วงนี้ใครๆ ก็รู้สึกซาบซึ้งกับโฆษณา ที่มีเด็กๆพิการ ร่วมกันร้องเพลงให้บรรดาแม่ๆฟัง เพลงนี้ชื่อ Que Sara sera, Whatever will be, will be, แต่งโดย Ray Evans ทำนองโดย Jay Livingston เป็นเพลงประกอบภาพยนต์ เรื่อง Man Who know too much, ออกฉายครั้งแรกในปี ค.ศ. 1956 เนื้อหาของเพลง แสดงความสัมพันธ์ ระหว่างแม่ลูก โดยที่ ลูกถามว่า โตขึ้น หนูจะเป็นอะไร แม่ซึ่งเห็นความไม่แน่นอนของโลก ได้แต่ตอบว่า จะเป็นอะไร ก็ให้เป็นไปตามนั้น (Whatever will be, will be) เด็กพิการ อาจไม่รู้ว่าต่อไปในภายภาคหน้า ตนเองต้องเผชิญกับ โลกที่เต็มไปด้วยการแข่งขัน ผลประโยชน์ และความเห็นแก่ตัว (แม้แต่กับคนที่ไม่พิการใดๆเลยก็ตาม โลกก็ไม่ได้สวยงาม)  ในโฆษณา ยังถ่ายให้เห็นท้องฟ้าที่มีแต่เมฆหมอก สะท้อนอนาคตที่มืดมัว ของเด็กพิการเหล่านั้น

คนพิการ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คนพิการทางร่างกาย มีชีวิต จิตใจ มีความรู้สึก นึกคิด เหมือนคนทั่วไป การสร้างโอกาสให้พวกเขา อย่างน้อยก็ให้สามารถเดินทางด้วยตัวเองได้ น่าจะลดภาระโดยรวมของสังคมลงได้บ้าง  แต่ความเป็นจริงในโลกของการแข่งขัน ไม่ได้สวยงาม และน่าเศร้า ที่ได้รับรู้ว่าสังคมไทย ก็ เป็นสังคมที่แข่งขันกันอย่างเต็มที่เหมือนกัน 

คุณสุภรธรรมเป็นผู้พิการที่ ต้องใช้ Wheel Chairเดินทางและ เป็นผู้หนึ่งที่เป็นโจกย์ ที่ยื่นฟ้อง กทม. เล่าว่า ตลอดเวลาที่ผ่านมา ผู้พิการถือได้ว่าเป็น ประชากรชั้นสอง ไม่ได้รับการเอาใจใส่ แต่จาก กฎหมายรัฐธรรมนูญปี 40 ในมาตราที่ 30 ที่เขียนว่า ประชาชนไทยมี สิทธิความเป็นมนุษย์เท่าเทียบกัน และด้วยการตีความตาม กม นี้เองจึงถูกใช้เป็นหนทางของการต่อสู้ เพื่อสิทธิในการเดินทาง บนระบบขนส่งสาธารณะ ในเมืองหลวงของประเทศไทย 

ก่อนหน้านี้ มีเพียง พรบ. การฟื้นฟูสมรรถนะคนพิการ ปี 34 ซึ่งองค์กรคนพิการใช้เวลาต่อสู้ เพื่อ พรบ. นี้เป็นเวลามากกว่า 10 ปี สำเร็จในสมัย รัฐบาล นายอนันท์ ปัญญาชุน ที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง ปัญหาเกิดขึ้นในมาตรา 17 ของพรบ. กำหนดว่าสถานประกอบการต้องรับคนพิการเข้าทำงานในอัตราที่กฏหมายกำหนด เป็นระบบโควต้า  เพราะภาคธุรกิจมีความพยายามที่จะเอามาตรานี้ออก  ทางองค์กรฯจึงต้องพยายาม Lobby ทั้งกระทรวงมหาดไทยและ รัฐสภา เพื่อให้คงมาตรานี้ไว้ และประสบผลสำเร็จในเวลาต่อมา อย่างไรก็ตาม พรบ. ฟื้นฟูสมรรถนะคนพิการปี 34 เป็นเรื่องของ เวทนานิยม ทำไปด้วยสงสาร ซึงต่อมา กฎหมายรัฐธรรมนูญปี 40 ในมาตรา 17 ที่กำหนดให้สิทธิพลเมืองมีสิทธิเท่าเทียมกัน และจากการพิจารณาอย่างถี่ถ้วนแล้ว ไม่มีข้อใดระบุว่า คนพิการจะเป็นพลเมืองชั้นสอง สามได้

มาตรา 17 จึงถูกใช้ในการต่อสู้ ผ่านกระบวนการยุติธรรม เพื่อความเท่าเทียมในการเดินทางของระบบขนส่งมวลชนสาธารณะ  ในเวลานั้น มีการตัดสินใจก่อสราง ระบบขนส่งมวลชนขนาดใหญ่ ซึ่งกทม.เป็นผู้ให้สัปทานแก่บริษัท BTS  เริ่มจากการขอดูแบบการก่อสร้างสถานี BTS แต่ไม่มีใครให้ ในที่สุดก็ได้แบบการก่อสร้างมาจาก Hong Kong และพบว่าไม่มีลิฟท์สำหรับคนพิการ จากนั้นได้มีการเรียนร้องให้ มีการแก้แบบ ซึ่งวิศวกรกล่าวภายหลังว่าถ้าออกแบบให้มีลิฟท์ ตั้งแต่ต้นจะไม่กระทบค่าก่อสร้างของทั้งระบบ  มีการขอเข้าพบ รัฐมนตรีกระทรวงมหาดไท ผู้ว่า กทม. ท่านเหล่านี้แสดงความเข้าใจเห็นอกเห็นใจต่อหน้าสื่อมวลชน แต่ต่อมาพบว่าไม่มีเอกสาร ยืนยันว่า ต้องสร้างลิฟฟ์ทุกสถานี ผู้พิการจึงจัดตั้ง ม็อบ เพื่อกดดัน รัฐบาล ซึงในที่สุดก็ตกลงกันได้ว่า ในช่วงแรกจะมีลิฟท์ให้บางสถานี และจะทำให้ครบในเวลาต่อมา สร้างความหวังให้กับผู้พิการที่อยุ่ในเวลานั้น(ในเรื่องการก่อม็อบ  คุณสุภรธรรมให้ข้อสังเกตุว่า จัดตั้งยากมาก ถ้าไม่มีเงิน เพราะ มันเป็นต้นทุนที่สุง ที่จะละทิ้งเวลาในการหาเงิน และมาก่อม็อบกดดัน ที่เห็นโอกาสสำเร็จได้ยากมาก เดือดร้อนพ่อแม่พี่น้อง ผู้ดูแลที่มักกล่าวว่า จะออกไปทำไม เสียเงินเสินทอง เสียเวลา)

ตลอดเวลาที่ผ่านมา แม้จะมีการสร้างลิฟท์สำหรับคนพิการในสถานี BTS แต่ก็อำนวยความสะดวกให้ไม่มากเท่าไร เช่น บางสถานี มีแค่ขาไป ไม่มีมีขากลับ บางสถานี ไม่สามารถข้ามฝั่งได้ ต้องขึ้นด้านที่กำหนด แล้วหาทางข้ามถนนเอาเอง  เป็นต้น และการใช้ลิฟฟ์แต่ละครั้ง ต้องรอยาม เป็นผู้มาเปิดลิฟท์ให้ แต่ละครั้งใช้เวลาไม่ต่ำกว่า ครึ่งชัวโมง บางครั้งยามก็จะถามว่า มีบัตรผู้พิการหรือไม่ ทั้งๆที่นั่ง Wheel chair อยู่

เมื่อเวลาผ่านมาพอสมควรและ เห็นว่า ไม่มีการก่อสร้างลิฟท์เพิ่มเติมตามที่ได้ตกลงไว้ จึงได้ยื่นฟ้อง กทม. ในฐานะผู้ดูแลสัปทาน ที่ละเลิกการปฎิบัติหน้าที่ ให้สิทธิพลเมืองตามที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ ซึ่งผลปรากฏว่า ศาลได้ยกฟ้อง โดยสรุปว่า กฏหมายไม่มีผลบังคับย้อนหลัง  http://www.noaccessnofreedom.com/upload/25520922-court.pdf

ทางชมรมฯ จึงได้เชิญ คุณสุภรธรรม บรรยายในหัวเรื่อง พลังคนจนมีจริงหรือไม่ ที่คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ.2552 เวลา 18:30

จากการบรรยายทำให้เข้าใจรูปแบบการเลือกใช้อำนาจในสังคมไทย ชัดมากขึ้นการต่อสู้ของ คุณสุภรธรรมเป็นหลักฐานสำคัญ ที่แสดงให้เห็นว่า ผู้ที่มีอำนาจในสังคมนี้ แล้งน้ำใจ อย่างน่าตกใจอาจเป็นเพราะ ต้นทุนที่ ทำให้ผู้พิการทาง สามารถไปไหนมาไหนได้อย่างเท่าเทียม (ทำให้คนส่วนหนึ่งคิดว่า) มันสูงเกินกว่าที่จะยอมรับได้ จึงหาแนวร่วมได้เฉพาะผู้ร่วมชะตากรรมเดียวกัน  แม้ว่าการก่อสร้างในขั้นตอนการออกแบบไม่ได้ทำให้ต้นทุนสูงขึ้นก็จริง แต่มีต้นทุนค่าบำรุงรักษา ซ่อนอยู่ตลอดการดำเนินงาน คิดในแง่เศรษฐกิจ เพียงด้านเดียวยังไงก็ไม่คุ้ม  (ถ้าคิดแบบนี้คนสุงอายุก็มีประโยชน์ทางเศรษฐกิจน้อยมากเช่นกัน)เหล่านี้เป็น เพียงข้อถกเถียงหนึ่งที่ใช้โน้มน้าว ผู้คนที่ไม่ได้รับรู้ความรู้สึกของคุณสุภรธรรมและกลุ่มพวกพิการได้อย่างมีน้ำหนัก

ผมให้ความเห็นว่า มันเป็นปัญหาพื้นฐานของระบบประชาธิปไตย เพราะถ้ามีการโหวตในที่สาธารณะว่า จะสร้างห้องน้ำเพิ่มหรือจะสร้างลิฟท์ให้คนพิการ ผู้คนส่วนน้อยก็จะเสียเปรียบเช่นนี้อยู่เรื่อยไป เป็นกรณีเดียวกับชาวบ้านมาบตาพุด ที่ต้องเสียสละอยู่กับปัญหามลพิษ เพื่อให้อุตสาหกรรมปิโตรเคมี ประคองระบบเศรษฐกิจไทยทั้งหมด

คุณ พรศิลป์  ประธานชมรมฯ กล่าวว่า จากประสบการณ์ที่ผ่านมาเขาเชื่อว่า อยากได้อะไรก็ต้องต่อสู้เอาเอง เขาไม่ให้เราง่ายๆ หรอก และเห็นว่า สังคมที่กำลังกลายเป็นสังคมผู้สุงอายุ คนที่ยังหนุ่มสาวเดินไปไหนมาไหนได้ตอนนี้ มีโอกาสได้ใช้รถเข็นกันในอนาคตทั้งสิ้น  ขอเสนอแนะของ ประธานชมรมฯ อาจเพิ่มแนวร่วมได้พอสมควร ผู้ที่เดินได้ในเวลานี้ มีแนงโน้มจะต้องใช้ wheel chair ในอนาคต และถ้าเปลี่ยนทัศคติของ สังคมให้ตระหนักว่า ต้องหันมาปกป้อง คนส่วนน้อยที่จน มากกว่า ปกป้องคนส่วนน้อยที่รวย ได้ก็จะดีมาก   

ถ้าดูความสำเร็จของโฆษณา บริษัทประกันชีวิต จะทำให้เราทุกคนรู้สึกว่า สังคมเห็นใจเด็กๆที่เกิดมาพิการ และพร้อมจะช่วยเหลือเขา แต่เด็กพิการเหล่านั้นไม่รู้หรอกว่า เพื่อนร่วมโลกอีกกลุ่มหนึ่งที่เกิดมาอย่างสมบรูณ์ก็พร้อมที่จะย้ำยี ซ้ำเติมความพิการ ทุกครั้งเมื่อมีเหตุที่ต้องตัดสินใจ  

เห็นเพื่อนบ่นใน facebook ว่าร้องไห้ทุกครั้งที่เห็นโฆษณานี้ แต่ความเป็นจริง เวลาที่เสนอให้การบริการของที่นี้ มุ่งไปที่คนไร้โอกาสในการเข้าถึงแหล่งความรู้ หลายคนกลับนิ่งเฉยๆ ราวกับว่ามันไม่ใช้หน้าที่ของที่นี้ ที่นี้สร้างมาเพื่อช่วยคนกลุ่มน้อยๆ ที่มีโอกาสอยู่แล้ว เพราะเขาอาจจะใช้สติปัญญาช่วยระบบเศรษฐกิจได้

ถ้าไม่มีความเกล้าที่จะเปลี่ยนแปลง ก็ปล่อยให้ Whatever will be, will be

ขอให้อำนาจจงเจริญ

Lottery in Africa

Lottery in Africa

เรื่องนี้เกียวกับการตัดสินใจ ที่เป็นศิลปะในเศรษฐศาสตร์การเมือง นำเสนอโดยอาจารย์ ธานี ชัยวัฒน์ นักศึกษาปริญญาเอกเศรษฐศาสตร์การเมือง มหาวิทยาลัยแห่งเมืองโบโลนณ่า เป็นอาจารย์หนุ่มคนหนึ่งที่ระบบคิดมีความชัดเจนและมีความฉะฉานในการนำเสนอ คิดล่วงหน้าว่าคนฟังจะสงสัยประเด็นไหนในข้อเสนอ แล้วตอบคำถามนั้นก่อนจะมีคนถาม ที่ทำอย่างนั้นได้ อาจเป็นเพราะผู้ฟังเป็นนิสิตเศรษฐศาสตร์การเมือง ก็เลยรู้แนวกัน

เท่าที่เข้าใจ อาจารย์ ธานี แวะมากรุงเทพฯ หลังจากนำเสนอหัวข้อวิทยานิพจน์ เกี่ยวกับ Economic of Politics-Politics of Economic และพูดหลายเรื่องที่เกี่ยวข้อง แต่ประเด็น Lottery in Africa เห็นว่าน่าจะ นำมาแต่งเติมเล่าสู่กันฟัง

การพัฒนาในทวีปแอฟริกาที่ส่วนใหญ่ประกอบด้วยประเทศด้อยพัฒนา มีความขาดแคลน ไปทุกๆด้าน เช่น อาหาร โครงสร้างพื้นฐานและการศึกษา  ถ้าคุณเป็นผู้ที่ต้องตัดสินใจ ช่วยเหลือแอฟริกา จะเลือกช่วยเหลือด้านไหนก่อนระหว่างการขาดทั้งหมดดังกล่าว ไม่ว่าคุณจะตอบอย่างไร คำตอบก็คือ ต้องให้การศึกษาเป็นระดับแรก

ถึงตอนนี้ ทุกคนก็เริ่มถกเถียงกันว่า เขากำลังจะอดตายยังไปให้การศึกษา หิวจะเรียนอะไรไหว หรือไม่ ก็ควรสร้างโครงสร้างพื้นฐาน สาธารณูปโภคเพื่อลดอัตราการตาย ก่อนดีไหม ทำได้เร็วกว่าทั่วถึงกว่า เห็นผลทันที เพราะกว่าระบบการศึกษาจะทำงานผู้คนก็ตายกันหมด อาจารย์ ธานี ก็เห็นด้วยกับข้อถกเถียงดังกล่าว และบอกว่าใครๆในโลกก็คิดกันแบบนี้ แต่ยืนหยัดว่าการศึกษาต้องมาก่อน      

องค์กรช่วยเหลือนานาชาติต่างๆ ที่เข้าไปช่วยบรรเทาปัญหาในแอฟริกาก็คิดเช่นนี้ เพราะการให้อาหาร หรือสร้างโครงสร้างพื้นฐาน สามารถรายงานผลการทำงานได้อย่างรวดเร็ว และยังระดมทุนต่อไปได้เรื่อยๆ  เป็นความช่วยเหลือที่ส่งผลต่อผู้คนจำนวนมาก  แต่การทำแบบนี้ ก็มีรายงานออกมาเช่นกันว่า เป็นภาระกิจที่ไม่มีวันจบสิ้น

ภายใต้ความช่วยเหลือด้านทรัพยากรต่างๆที่มีจำกัด การให้การศึกษาตั้งแต่ต้น มีต้นทุนสูงมากและสูงที่สุด เพราะคนที่กำลังเรียนต้องมี อาหารเพียงพอสมบรูณ์ต่อการเรียนรู้ และยังต้องอยู่ในสภาพที่ส่งผลดีต่อสุขภาพอีก ถ้าทำอย่างนั้น จะมีคนเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่ได้รับการช่วยเหลือ ซึงก่อให้เกิดปัญหาทางการเมืองตามมาอีก เช่น สมมุติว่าเลือก คนกลุ่มนี้มาให้การศึกษา คนที่เหลือก็จะไม่พอใจ อาจนำไปสู่การต่อต้าน (ส่วนตัวผมมองว่า คล้ายกับช่วงน้ำท่วมถนนจรัญสนิทวงศ์ในบ้านเรา ที่คนฝั่งไม่ท่วมไปหัวเราะคนฝั่งที่ท่วม จนทำให้เกิดการทุบทำนบกั้นน้ำ ให้น้ำมาท่วมเหมือนๆกัน ซึ่งได้ความเท่าเทียบ แต่รถวิ่งไม่ได้เลย)  ปัญหาความขัดแย้งเช่นนี้ถ้าหาทางออกไม่สวย ความช่วยเหลืออาจย้อนกลับไปสู่วิธิเดิม เพราะต้องการเลี่ยงหลีกปัญหาทางการเมือง

เพื่อให้บรรลุเป้าหมายการให้การศึกษา วิธีการที่ใช้ในการแก้ปัญหานี้ก็คือ แจกคูปองเป็นหมายเลขแก่ประชากร แล้วทำการจับฉลากทุกครั้งที่มีความช่วยเหลือเข้ามา คนที่มีหมายเลขตรงกับที่รัฐบาลจับฉลากได้ก็จะได้รับสิทธิในการศึกษา  ทำเช่นนี้ทำประชาชนไม่รู้สึกว่า ตัวเองมีข้อด้อยและต่างจากเพื่อนบ้านอย่างไร การใช้เรื่องของ “ดวง” จึงไม่มีคำถามที่ว่า ทำไมเขาได้และเราไม่ได้ ลดแรงต่อต้าน แก้ปัญหาการทางการเมืองได้อย่างง่ายๆ 

ก็ยังอดนึกไม่ได้ว่าคนที่ขาดอาหารจะอยู่อย่างไร แต่พอเห็นภาพว่าแม้ไม่มีความช่วยเหลือด้านอาหารและโครงสร้างพื้นฐาน พวกเขาก็ยังอยู่กันได้ เพียงแต่เป็นสิ่งที่เรียกว่า กับดักแห่งดุลภาพในระดับต่ำ (Low Equilibrium Traps) การพัฒนาไม่ว่าจะเป็นวิธิใดๆ ก็เพื่อให้เขาหลุดพ้นจากกับดักนี้ 

และยังอดนึกไม่ได้ว่า ถ้าเป็นคนแถวนี้ เขาคงพูดว่า ผมเป็นคนรับผิดชอบ จะสร้างโครงสร้างพื้นฐานใครจะทำไม คุณต้องรู้ว่าใครเป็นใคร ใครใหญ่กว่า การถกเถียงเช่นนี้ จึงเกิดไม่ได้ที่นี้แน่ๆ ตราบเท่าที่ระบบคิดยังเป็นเพียงทำงานเพื่อให้ได้ผลงานเท่านั้น    

อาจารย์ ธานี ยังมีเรื่องน่าสนใจอื่นๆอีกมาก เช่น The Economic of Vocation: Why is a badly paid nurse a good nurse? [Heyes, 2005] เป็นเรื่องเกี่ยวกับอุดมการณ์ในอาชีพ เอาไว้โอกาสต่อไป

ตั้งใจเขียนเรื่องนี้เป็นที่ระลึกในวันแรกของการสัมมนารวมของหน่วยงานทั้งหมดใน OKMDถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีเพื่อสร้างประสิทธิภาพในการดำเนินงาน และเช่นเคย ผู้เขียนหวังว่าบทความนี้จะสามารถกระตุกต่อมคิดได้ แบบ low-cost 

สวัสดีครับ

ภาควิชา เศรษฐศาสตร์การเมือง

ในโอกาสที่ ภาควิชาเศรษฐศาสตร์การเมือง คณะเศรษฐศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้จัดเลี้ยงมหาบัณฑิตสาขาเศรษฐศาสตร์การเมือง  ที่ เรือนจุฬานฤมิต ในวันที่  24 กรกฎาคม พ.ศ. 2552 เวลา 18:00-21:00 ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ฉัตรทิพย์ นาถสุภา ได้กล่าวคำอวยพรแก่บัณฑิตดังนี้   

                ท่านบัณฑิตทั้งหลาย ที่จบการศึกษาได้รับปริญญามหาบัณฑิตสาขาเศรษฐศาสตร์การเมือง ผมดีใจและชื่นใจมากที่เห็นความสำเร็จของพวกท่าน

การศึกษาและการฟื้นฟูวิชานี้อย่างเป็นระบบและอย่างเป็นทางการในประเทศไทย ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เริ่มที่คณะเรา เป็นสำนักคิดทางเศรษฐศาสตร์ที่มีความเป็นพิเศษ และในทัศนะของผม เป็นสำนักคิดของเศรษฐศาสตร์ที่มีความสำคัญและมีความหมายที่สุด เพราะวิชานี้ศึกษาโครงสร้างระบบสังคม เศรษฐกิจ การเมืองและวัฒนธรรม ความสัมพันธ์ระหว่างระบบเศรษฐกิจ กับระบบการเมือง และระบบวัฒนธรรม และศึกษาแบบเป็นประวัติศาสตร์ อธิบายกระบวนความเป็นมาของระบบและระบบที่พึงปรารถนา ให้ความสำคัญและเพื่ออำนวยประโยชน์ที่ประชาชนธรรมดาสามัญ และสถาบันของประชาชน เป็นวิชาเศรษฐศาสตร์ที่ว่าด้วยเรื่องปากเรื่องท้องและศักยภาพของชาวบ้าน เรื่องที่เป็นพื้นฐานที่สุดของผู้คนจำนวนมากที่สุดในสังคม เป็นวิชาเศรษฐศาสตร์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสังคมศาสตร์ เรื่องเศรษฐกิจ เกี่ยวข้องกับ ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ สังคม การเมือง และวัฒนธรรม เป็นวิชาที่พยายามทำความเข้าใจและเสนอเส้นทางสู่ความเจริญรุ่งเรืองของประชาชนที่สัมพันธ์กันถักทอขึ้นมาจากผู้คนพื้นฐานของเราเอง ประกอบเป็นชุมชน ท้องถิ่น เครือข่าย และเป็นประเทศชาติ

ในโอกาสที่คุณทั้งหลายได้จบการศึกษาระดับสูงเป็นมหาบัณฑิตเศรษฐศาสตร์การเมือง ผมขอฝากหลักวิชาการของสำนักคิดนี้ไว้กับดวงใจของคุณ

ผมภูมิใจที่คณะของเรามีโปรแกรมการศึกษาและการวิจัยเศรษฐศาสตร์การเมือง ภูมิใจที่ผมเองเป็นสมาชิกคนหนึ่งของสำนักคิดนี้ ได้รับเกียรติสูงยิ่งเป็นอาจารย์คนหนึ่งของคุณและของโปรแกรมนี้  และในวันนี้ ผมภูมิใจเป็นพิเศษ และมีความสุขใจยิ่ง ที่เห็นคุณทุกๆคนเรียนจบเป็นมหาบัณฑิตเศรษฐศาสตร์การเมือง คุณทั้งหลายจะเป็นผู้เผยแพร่ สืบทอด และพัฒนา สำนักคิดนี้ในสังคมไทยต่อเนื่องไปในอนาคต จะอำนวยประโยชน์ต่อชีวิตที่ดีขึ้นของประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศของเรา และของโลก เป็นความหวังของคณะอาจารย์ของสำนักคิดนี้และของประชาชน 

ขอแสดงความยินดีครับ

Bangkok.. Creative City

คนเมืองหลวง กำลังจะพบกับ Creative City ที่กำลังดำเนินงาน ภายใต้พรรคที่จัดตั้งรัฐบาลได้ในปี พ.ศ. 2552   เรื่องนี้ ทำให้นึกถึง โครงการ Rubber City (RC) ทีมีแต่ความคิดริเริ่มแต่กลับไม่ได้ทำอย่างน่าเสียดาย

Rubber City มีจุดประสงค์เพื่อสร้างอำนาจต่อรองกับบริษัทผู้ซื้อต่างประเทศ  เนื่องจากราคายางถูกกำหนดจากตลาดภายนอกประเทศ

นอกจากแอฟริกาใต้แล้ว เขตร้อนชื้นทางภาคใต้ของไทย มาเลเชีย และอินโดนีเชีย เป็น เขตที่ปลูกยางพาราได้คุณภาพดีที่สุด แม้ว่าในช่วงเริ่มต้น ของอุตสาหกรรมการผลิตยาง ต้นเกล้ายางพาราเคยเป็น สิ่งหวงแหงของมาเลเชีย ห้ามมิให้นำออกนอกประเทศ แต่การลับลอบนำเข้ามาปลูกในประเทศไทย ได้ยกระดับเศรษฐกิจให้กับประเทศไทยได้พอสมควร ซึงเป็นเหตุการณ์ก่อนการเกิดขึ้นของกฎหมายระหว่างประเทศในการให้สิทธิOriginality ของพีชพรรณและสัตว์ป่า ในปัจจุบันการลับลอบเช่นนี้กลายเป็นสิ่งผิดกฏหมายระหว่างประเทศ  

คุณสมบัติของยางพารา ยังไม่สามารถหาสิ่งอื่นๆมาทดแทนได้ แม้ว่าคุณสมบัติของยางสังเคราะห์ที่เกิดจากปิโตรเลียมจะมีลักษณะใกล้ แต่ยังห่างจากการใช้ยางพารา เห็นได้จาก ยางรถยนต์ ยังต้องคงต้องอาศัยยางพารา ด้วยคุณสมบัติที่โดดเด่นเช่นนี้ น่าจะทำให้ประเทศที่ สามารถปลูกยางพาราได้ น่าจะมีอำนาจต่อรองทางเศรษฐกิจสูง

แต่การที่ ยางพาราถูกปลูกกันอย่างกว้างขวางในภูมิภาคนี้ประกอบกับข้อขัดแย้งซึ่งกันและกันในอดีตทำให้ ผู้รับซื้อยางพารารายใหญ่เป็นบริษัทผลิตยางรถยนต์ บริษัทผลิตรถยนต์ ได้ใช้โอกาสนี้ ต่อรองหาผู้ที่ให้ราคาดีที่สุด เรียกว่า อินโดขายแพงก็ซื้อไทย หรือมาเลย์ ไทยขายแพงก็ซื้อมาเลย์ หรืออินโด กลุ่มประเทศที่ปลูกยางพาราไม่มีทางเลือกอื่น  และเป็นเช่นนี้มาเรื่อยๆ จนกระทั่งรัฐบาลของ พ.ต.ท. ดร. ทักษิณ ชินวัตร

หน่วยราชการภายใต้รัฐบาล ทักษิณ ได้บรรลุเป้าหมายการเจรากับกลุ่มประเทศผู้ผลิตยางพารา นำไปสู่การจัดตั้ง International Tripartite Rubber Council (ITRC) หรือ สภาความร่วมมือด้านยางพาราระหว่างประเทศไทย อินโดนีเชีย และ มาเลเชีย ในปี พ.ศ. 2546 ซึงสามารถชะลอการตกลงของราคายางอย่างต่อเนื่องได้  

ความร่วมมือดังกล่าวนี้ ทำให้บริษัทรับซื้อยางรายใหญ่ไม่สามารถเล่นเกม Prisoner Dilemmaได้ กล่าวได้ว่าความร่วมมือนี้ได้สร้างอำนาจต่อรองทางเศรษฐกิจต่อ ผู้รับซื้อ ยางพารา  

อย่างไรก็ตาม ยางพารา เป็นทรัพยากรธรรมชาติ เมื่อนำมาแปรรูป สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้อย่างมาก ยางรถยนต์ เป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ยาง แม้จะมีการพัฒนานำเส้นใยสังเคราะห์ แต่ก็ยังขาดวัตถุดิบจากธรรมชาติ ไม่ได้ แต่กระบวนการแปรรูปส่วนมากอยู่ในมือของบริษัทต่างชาติ  เรียกง่ายๆว่า มูลค่าเพิ่มอยู่ที่ไหน ความมั่งคั่งอยู่ที่นั้น      

เพื่อเป็นการป้องกันราคายางในระยะยาว จำเป็นต้องพัฒนาทางเลือกให้กับ ยางพารา คือ ถ้าบริษัทต่างชาติ ไม่ซื้อในราคานี้ ก็ยังมีตลาดทางเลือกอื่นๆ อีก จึงต้องมีการพัฒนาตลาดใหม่ ๆ ซึงเห็นว่าน่าจะเป็นตลาดภายในประเทศ

ยางพารา สามารถนำมาแปรรูปได้ มากมาย  นำมาทำสินค้าที่ใช้ในชีวิตประจำวันเช่น เข็มขัด รองเท้า สายนาฬิกา เป็นต้น เป็นการแปรรูปในขั้นต้น สามารถนำมันใช้ในวัศดุก่อสร้าง เช่น ยางรองคอสะพาน  มีหน่วยงานภาครัฐ อยู่มากมาย ที่ค้นคิดวิธีการแปรรูปให้มีความซับซ้อนขึ้น เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ทีสามารถตอบสนองความต้องการของตลาดให้มากขึ้นและหลากหลายขึ้น

มีหน่วยงานภาครัฐเช่น ศูนย์วิจัยและพัฒนาอุตสาหกรรมยางไทย ที่จัดตั้งขึ้นโดยความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยมหิดล สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย( กลุ่มอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยาง ) สมาคมผู้ผลิตถุงมือยางไทย สมาคมยางพาราไทย และสมาคมผู้ผลิตน้ำยางข้นไทย  เพื่อให้เป็นแหล่งความรู้และเทคโนโลยีด้านยางชั้นนำของประเทศ  หรือ รศ.ดร รพีพรรณ วิทิตสุวรรณกุล จาก มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ที่นำสารสกัดจากน้ำยางพารา มาทำเครื่องสำอางช่วยให้ใบหน้าขาวใสได้  อย่างไรก็ตาม งานของ รศ.ดร. รพีพรรณ ก็เป็นความคิดสร้างสรรคทีอยู่ในภาครัฐ (ดูที่ Creative Thailand 3/3) ซึ่งได้รับการส่งเสริมมาก่อนหน้าจะมีโครงการ Creative Economy มานานมากแล้ว

เรียกได้ว่า ประเทศไทยมีภูมิศาสตร์ ที่เอื้อกับการปลูกยางที่เป็นวัตถุดิบสำคัญในโลกอุตสาหกรรม มีหน่วยงานที่ ค้นคิด ช่วยให้สามารถแปรรูป สร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ทรัพยากรธรรมชาติแล้ว แต่ยังไม่มี หน่วยงานไหน สร้างตลาดภายใน ให้แก่ผลิตภัณฑ์ เหล่านี้เลย

จึงมีความคิดที่จะการจัดตั้ง  Rubber city ขึ้นมา โดยมีจุดประสงค์เพื่อรวบรวมหาเทคโนโลยีการแปรรูปยางเพื่อสร้างผลิตภัณฑ์ ตอบสนองความต้องการภายในประเทศ ผู้นำเสนอ Rubber city ยังแนะนำแนวทางการจัดตั้งไม่ต้องอาศัยงบประมาณของรัฐ โดยเสนอให้ทำ FTA กับ รัฐบาลจีน ด้วยการเสนอให้จีนต้อง นำเข้า ถุงยางอนามัยจากไทย เนื่องจากความต้องการคุมกำเนิดภายในประเทศของจีน มูลค่าของสัญญาการซื้อนี้ สามารถค้ำ ประกันเงินกู้ในการจัดสร้าง rubber city ได้    

ความตั้งใจ ในการสร้าง Rubber city ก็เพื่อสร้างความต้องการภายในประเทศต่อผลิตภัณฑ์จากยางพารา เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ยางพารา และ สร้างอำนาจต่อรองกับตลาดต่างประเทศ เป็นผลดีต่อ ชาวสวนยาง และสร้างกำลังซื้อให้กับตลาดภายใน แต่กลับไม่ได้รับความเห็นชอบในนาทีสุดท้าย โครงการที่เกิดขึ้นหลังจากข้อเสนอนี้ จึงเป็นเพียง การให้เกล้ายาง กับชาวสวนในภาคอีสาน 

เหตุผลที่ได้จากการวิเคราะห์ถึงสาเหุตที่ Rubber city ไม่ได้รับการเอาใจใส่ ก็คือ รัฐบาลในขนาดนั้น ไม่มี ส.ส. ในพื้นที่ภาคใต้ แต่มีอยู่มากในพื้นที่ อีสาน

ที่มาของ Creative City อาจมีที่มาแตกต่างกัน แต่โดยเนื้อแท้แล้ว ล้วนแต่เป็นการต่อสู้ทางการเมืองทั้งสิ้น Rubber City อาจเป็นตัวอย่างที่ใช้อุปมัย ในกรณีที่ไม่อาจแจ้งเรื่องราวต่อสาธาณะตรงๆได้

ผู้ที่ถูกแย่งชิงโอกาสไปในอดีต ถึงในปัจจุบันก็ยังไม่ได้รับโอกาสจากโครงสร้างทางการเมืองแบบนี้ ตัวแทนของคนจน ก็ไม่เคยทำสิ่งใดที่จะแก้ไขความยากจน ไม่เคยสร้างโอกาสให้แก่คนด้อยโอกาสอยู่ดี อาจพูดได้ว่าไม่มีแม้กระทั่งในระบบคิดของพวกเขาเลยด้วยซ้ำ เขาคิดได้เพียงแต่ว่า ต้องช่วยคนมีโอกาสอยู่แล้ว ความมั่งคั่งจะกระจายไปสู่ผู้ที่ด้อยโอกาสเอง ตามธรรมชาติในระบบตลาด  ท่ามกลางกระแสการขาดความเข้าใจในภัยของระบบทุนนิยม ที่ทุกอย่างขายได้ เป็นสินค้าได้ แม้กระทั่งความรู้ เจตนาและความตั้งใจที่จะช่วยคนไร้โอกาสโดยวิธีคิดแบบนี้เปรียบได้กับความคิดที่ว่า วันหนึ่งสัตว์กินเนื้อ จะหันมากินผักบ้าง

มันจึงเป็นความยากยิ่งสำหรับผู้คนที่ด้อยโอกาส ในการหาโอกาสเข้ามาช่วงชิงผลประโยชน์ทางการเมือง  ที่ชัยชนะต้องอาศัย ความรู้ เครือข่าย และทุน  สิ่งที่เพียงทำได้แค่ คือต้องยอมกลายเป็นทาสคอยรับใช้ ทำตาม ผลประโยชน์ของพวกมีอำนาจ เป็นฐานค้ำบรรลังก์ เป็นผู้คนที่ไร้ศักดิ์ศรี ต้องแบกมือร้องขอความช่วยเหลือจากผู้มีอำนาจอยู่ตลอดเวลา แลกเปลี่ยนด้วยการให้โอกาสทางการเมืองที่มีอยู่เพียงน้อยนิด

หวังว่า Creative City คงไม่ย้อยรอย Rubber City วิธีการของการตลาดในทางการเมือง เริ่มยากขึ้น ถ้าผู้คนมีความรู้และประสบการณ์มากขึ้น ต่อนโยบายใดๆ ที่เน้นการสร้างภาพมากกว่าหวังผลในการยกระดับชีวิตสติปัญญาของสังคม อย่าลืมว่าไม่มีใครสามารถหลอกคนทุกคนได้อยู่ตลอดเวลา

Patent and Public interest

การบรรยาย ในหัวข้อเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญากับการออกแบบผลิตภัณฑ์ วันที่ 28 มกราคม 2552 ระหว่างเวลา 13:00-16:30

รายละเอียด http://www.tcdc.or.th/events.php?act=view&id=197

 

 

ปัญหาของนักออกแบบที่ไม่มีชื่อเสียง ไม่ใช่เรื่องขาดไอเดียแต่เป็นข้อกฎหมาย ผมพยายาม นำเสนอ TCDC เกี่ยวกับเรื่องนี้มานาน งานบรรยายนี้สำหรับผมมาช้าไปหน่อย มั่วแต่เน้นเด็กๆ แต่การมาช้าก็ ดีกว่าที่เคยแนะนำไว้มากครับ ผู้บรรยายให้ความกระจ่างมาก

ยังมีเรื่องการสนับสนุนให้มีการรวบตัวของนักออกแบบอีกที่อยากเห็น

แค่ทำweb กับเก็บนามบัตร มันออกแนวมัธยมไปหน่อย งบ TCDC เยอะน่าจะทำได้ดีกว่านี รอดูอยู่ครับ

http://countervailing.wordpress.com/2008/01/14/thaifreelancedesigner/

 

 

ผู้บรรยายเป็นผู้เชี่ยวชาญ ในเรื่องระเบียบวิธี คำนิยาม กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับทรัพย์สินที่ไม่สามารถจับต้องได้ มาจาก กรมทรัพย์สินทางปัญญา  

การมีกรรมสิทธ์ เป็นลักษณะเฉพาะอย่างหนึ่ง ที่ใช้ระบุว่าเราอยู่ในระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม กรรมสิทธ์เป็นตัวบ่งว่าผลกำไรที่เกิดจากความพยายามของเราจะเป็นของเราแน่ๆ  การปักปันดินแดนประเทศเพื่อแสดงให้ทุกคนเห็นว่าเขตนี้เป็นของใคร ก็เกิดจากแรงผลักดันจากระบบทุนนิยม ในศวรรษที่ 19 นี้เอง

 

ถ้าแกล้งทำเป็นไม่รู้ว่า John Lock กล่าวว่าอย่างไร การที่ใครจะมีกรรมสิทธ์เหนือทรัพย์สินที่จับต้องได้ เช่น บ้าน รถ ที่ดิน ต้องอาศัยสถาบันเพื่อค้มครองสิทธินั้นๆ เช่น กรมที่ดิน กองทะเบียน เป็นต้น และจำเป็นต้องเป็นสถาบันที่ ถูกรับรองโดยอำนาจกลางนั้นก็คือ อำนาจรัฐ หมายความว่า ถ้าอำนาจรัฐเป็นกลางสิทธิต่างๆก็จะเกิดจากความพยายามโดยสุจริต แต่ถ้ารัฐเอียง สิทธิก็จะเอียงไปตามอำนาจรัฐ ดังนั้นรัฐต้องยุติธรรม ในการรักษาสิทธิ และผลประโยชน์ของประเทศ

กรมทรัพยสินทางปัญญาเป็นสถาบันใหม่ของรัฐไทย ที่ว่าใหม่ก็เพราะเปรียบเทียบกับ กรุงเวนิชที่มีการใช้ patent มาตั้งแต่ปี ค.ศ.1474  http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_patent_law 

การจัดตั้งสถาบันทรัพย์สินทางปัญญา เข้าใจว่าเป็นการเตรียมความพร้อมต่อการเปิดตลาดเสรีของไทย ในปี ค.ศ. 2015  สินค้าจะไม่มีภาษี และลอกเลียนแบบกันไม่ได้

 

กรรมสิทธ์ส่วนบุคคลก็ยังเป็นเรื่องใหม่สำหรับรัฐไทย  ถ้าเปรียบเทียบกับระยะเวลาของอารายธรรมโลก (ในประเทศไทย ประชาชนทั่วไปมีกรรมสิทธิบนที่ดิน เมื่อไม่ถึงร้อยปีมานี้เอง) อย่างไรก็ตามระบบกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคลก็มีวิวัตนาการมาอย่างต่อเนื่อง และพัฒนามากในประเทศทุนนิยม ก้าวหน้า จนมีฝรั่งพวกหนึ่ง ถึงขนาดเปิดให้จับจองที่ดินบนดวงจันทร์ เป็นข่าวเกรียวกราวเมื่อหลายปีก่อน แม้เป็นเรื่องขำๆ เพราะดันมีรัฐบางรัฐรับรองสิทธิบนดวงจันทร์ และได้เงินได้ทองไปพอสมควร

 

งานบรรยายนี้ จัดเป็นประจำที่ศูนย์อบรมของกรมทรัพย์สินทางปัญญา เรียกได้ว่า มีหรือไม่มี TCDC เขาก็ทำกันอยู่แล้ว แต่การนำมาจัดบรรยายที่เอ็มโพเรียม แม้ความรู้จะตัวเดียวกัน แต่ผมก็เห็นด้วยว่า ดูดีกว่าจริงๆ http://iptraining.moc.go.th/เกยวกบIPTC/tabid/81/Default.aspx  หวังว่า สมาชิกคงได้ประโยชน์ กับเนื้อหาการบรรยายนะคัรบ

 

ส่วนคำถามของผม ก็คือ ถ้ามีผู้ขอจดสิทธิบัตรสิ่งประดิษฐของเขาขึ้นมา สมมุติว่าเป็น ยารักษาโรคไร้ยางอาย ซึ่งเป็นที่ต้องการของสังคมมาก เขาสามารถจดได้เพราะไม่เคยมีใครคิดมาก่อน แต่ปรากฏว่า วิธีการผลิตล้าสมัยทำให้ต้นทุนการผลิตยาสุง สังคมก็ยังขาดโอกาศที่จะใช้ยานี้ เนื่องจากถูกกีดกั้นด้วยราคา คนไร้ยางอาย ยังเดินอยู่เต็มไปหมด แต่ถ้ามีอีกคนหนึ่งค้นคิดวิธีการผลิตยานี้ได้ ในราคาที่ถูกลงมาก สามารถตอบสนองความต้องการของสังคมได้ทั้งหมด คำถามก็คือว่า เขาสามารถผลิตออกมาเพื่อตอบสนองความต้องการของสังคม ได้หรือไม่

 

คำตอบก็ คือ ไม่ได้ เพราะสิทธิบัตรคุ้มครอง ความคิด

หมายความว่าก่อนหน้านั้น ไม่เคยมีใครคิดว่า โรคไร้ยางอายจะ รักษาได้ด้วยยา พอมีคนคิดแบบนี้ขึ้นมา เขาจะตีความว่า เป็นแรงบันดาลใจมีให้มีการพัฒนาเพื่อลดต้นทุนการผลิต (โดยไม่สนใจว่า อีกคนหนึงอาจจะกำลังคิดอยู่แต่ทดลองให้มีต้นทุนคุ้มก่อนจึงจะไปขอ สิทธิบัตร)

ผมก็ทักว่า แบบนี้สังคมก็เสียโอกาศ ลดประชาชนไร้ยางอาย ซิครับ  ผู้บรรยายแนะนำว่า ก็ให้คนที่คิดวิธีลดต้นทุนขายดังกล่าว เสนอขายผู้ที่มีสิทธิบัตรยาไร้ยางอายซิ เพราะ วิธีนี้ก็จดทะเบียนขอ สิทธิบัตรได้เหมือนกันและเจ้าของสิทธิบัตรยาไร้ยางอาย ก็ต้องการวิธีการเช่นนี้

 

สังคมจะได้บริโภค ยาไร้ยางอายในราคาที่เหมาะสม ถ้าผลประโยชน์ของทั้งสองฝ่ายลงตัว

แต่ถ้าผู้ที่คิดวิธีลดต้นทุนการผลิตยาไร้ยาง ไม่ยอมเนื่องจากคิดว่าตัวเองก็มีไอเดียนี้อยู่ก่อนแล้วเหมือนกัน แค่เก็บไว้รอให้ระยะเวลาการคุ้มครองสิทธิบัตรหมดลง จึงทำการผลิต และะสังคมก็ไม่ได้ผลประโยชน์เท่าที่ควร  เนื่องจากในช่วงเวลานั้นคนไร้ยางอายก็ยังไม่ได้รับการรักษ

ถ้าเป็นเช่นนี้ ก็ทนรอกันหน่อยนะครับ

เรื่องระยะเวลาในการคุ้มครองนี้ เป็นหัวข้อสำคัญที่อยู่ระหว่างการต่อรอง FTA ไทย-อเมริกา จับตาดูกันดีดี นะครับ  ขอบอกว่า สำคัญ สำหรับทุกคน

 

อีกเรื่องที่ผมถามก็คือ กรณี ข้าวหอมมะลิ อันโด่งดัง ได้รับความชัดเจนมากขึ้นครับไว้จะเล่าให้ฟังวันหลังจากนี้

 

ก็เป็นอีกมุมมองนะครับ หน้าที่ผมก็แค่ กระตุ้กต่อมคิด ตามสโลแกนของ ผู้ก่อตั้งละครับ

 

สวัสดีครับ

Ref:

http://www.nidambe11.net/ekonomiz/2005q3/article2005july21p6.htm

http://www.youtube.com/watch?v=_lTduTwqtjY

http://www.youtube.com/watch?v=x-sIF78QYCI

ฝรั่งบรรยาย ที่นี่

http://www.youtube.com/watch?v=B3HHeyM1KQM

Creative Thailand 3/3

มีโอกาสนำเรื่อง Creative economy ไปขอความเห็นจากผู้เข้าใจระบบเศรษฐกิจไทยคนหนึ่ง ในมุมของท่าน เห็นว่า ความคิดสร้างสรรค์ (Creative) มีอยู่สองระดับ ระดับแรกเป็นระดับที่นำ Creative thinking ไปสู่การปฎิบัติ เรียกว่า นวัตกรรม (Innovation) เช่น ความเข้าใจในเรื่องคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ประกอบกับความต้องการสื่อสารของมนุษย์ ความเข้าใจเหล่านี้เป็นพื้นฐาน นำไปสู่การค้นคิดโทรศัทพ์เคลื่อนที่ เป็นความคิดสร้างสรรค์ที่นำไปสู่นวัตกรรมใหม่ๆ 

 

หรือตัวอย่างอื่นๆ เช่น การประดิษฐ์อากาศยาน ยารักษาโรค ล้วนแล้วเกิดจากความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ นวัตกรรมใหม่ๆ เหล่านี้ได้ยกระดับความเป็นอยู่ของมนุษย์ จากสภาพขัดสนทางธรรมชาติ ช่วยให้ระบบเศรษฐกิจมีการเจริญเติบโตหรือมีช่วง Growth ใน business cycle ยาวขึ้น เห็นได้ว่า ความคิดสร้างสรรค์เป็นการ นำความรู้ที่มีอยู่ มาจัดองค์ประกอบใหม่ เป็นนวัตกรรมเพื่อตอบสนองความต้องการของสังคม เศรษฐกิจ ที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ต่างกับวิทยาศาสตร์ที่มุ่งเน้นค้นคว้าหาความรู้ใหม่ๆ ความคิดสร้างสรรค์ จึงต้องประกอบด้วยความเข้าใจในเรื่องต่างๆ เช่น วิทยาศาตร์ ศิลปศาสตร์  สังคมศาตร์ เศรษฐศาสตร์ด้วย อาจกล่าวได้ว่า ความคิดสร้างสรรค์ จำเป็นต้องมีฐานความรู้เสมอ

 

ส่วนความคิดสร้างสรรค์อีกระดับหนึ่ง เรียกว่า คีฟเอทิฟเชิงนามธรรม (intangible) เช่น การสร้าง ตราสินค้า (Brand building) เป็นการทำให้ผู้คนเกิดจิตนากรรมร่วมกัน เช่น ความต้องการสินค้า ที่ไร้ประโยชน์ การขายเหล้า ที่อยากเร่งให้มีการดื่มเยอะๆ ตามเป้าหมายของการตลาด แทนที่คนดื่มจะรู้สึกว่าตนเองเป็นคนที่กำลังผิดศีล แต่การตลาดกลับทำให้ดูว่า ผู้ที่ดื่มเหล้ากลายเป็นผู้เสียสละเพื่อสังคมได้ เป็นต้น แม้ตัวอย่างนี้จะดูไม่สร้างสรรค์แต่ทำให้เห็นถึงอิทธิพลของการตลาด และมูลค่าของมันได้ชัดเจน  ตัวแบรด์สินค้านี้แม้จับต้องไม่ได้ แต่กลับมีมูลค่าในทางการเงิน (Finance) มาก จนมีคนเคยกล่าวไว้ว่า ถ้า สมมุติว่า มีคนระเบิดโรงงานของเราพร้อมกันทั่วโลกไม่สามารถผลิตสินค้าได้เลย แต่เราสามารถฟื้นธุรกิจนี้ได้ ด้วย แบรค์ คนกล่าวนี้ ก็คือ เจ้าของ Coke นั้นเอง  

 

 

ไม่ว่าความคิดสร้างสรรค์จะเป็นสิ่งที่จับต้องได้หรือไม่ ทุกสิ่งที่ไม่เคยมีมาในอดีตล้วนแล้วเกิดจากความคิดสร้างสรรค์ทั้งสิ้น  ดังนั้นปัญหาของภาครัฐบ้านเราก็คือ การให้ความสำคัญของ นวัตกรรมยังน้อยไป การสนับสนุนให้ความคิดสร้างสรรค์นำไปสู่การปฎิบัติ ควรต้องเอาใจใส่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง National Creative idea

 

ในภาคเอกชนที่สามารถจัดสรรทรัยพากรของตนได้เองเสรี การเปลี่ยนความคิดสร้างเป็น นวัตกรรมจึงทำได้รวดเร็วกว่า หรือแม้กระทั่ง การสร้างตราสินค้าก็ทำได้ดีกว่าสำหรับภาครัฐ

 

ในกรณีของความคิดสร้างสรรค์ ถ้าไม่นำไปสู่การปฏิบัติความคิดนั้น ก็ ไม่เกิดให้เกิดประโยชน์ใดๆ

ภาครัฐ  สนับสนุนได้ด้วยการสร้าง Public policy ขึ้นมารองรับเพื่อไม่ให้ Idea นั้นสูญปล่าว    

 

ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมที่สุดก็คือ การคิคค้นพันธ์ข้าวของ สวทช. พันธุ์ข้าว ปิ่นเกษตร หนึ่ง ให้ผลผลิตต่อไร่มากกว่า พันธุ์ข้าวของ ซีพี และ ปิ่นเกษตร สอง  แก้โรคเบาหวานได้อีกด้วย  แม้พันธ์ข้าวของ CP ให้ผลผลิตต่อไร่มาก แต่ต้องอาศัยเครื่องมือการผลิตที่ออกแบบมาเฉพาะ ซึ่งผูกขาดการจำหน่ายโดย ซีพี แถมต้องซื้อเมล็ดพันธ์อยู่เรื่อยๆ ที่สำคัญก็คือข้อเสนอในการปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตข้าวทั้งหมด (ตั้งแต่การเพาะต้นเกล้าในโรงงาน ขายต้นเกล้า จัดรูปที่ดินให้เข้ากับเครื่องจักรเพื่อลดต้นทุน) โดยเจ้าสัว ซีพี และทำท่าจะได้รับการตอบรับใน ระดับของPublic Policy

 

โดยเจ้าสัว เสนอผลประโยชน์ว่า สามารถเพิ่มผลผลิตได้ (ทำสาม Corp ได้ทุกๆที่) ประสิทธิภาพการผลิตที่สุงขึ้นจะส่งผลดี ต่อผู้คนในระบบเศรษฐกิจ บรรเทาข้อกังวลปัญหา ค่าครองชีพสุง เพราะรายได้จากการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตที่สุงทำให้สามารถสร้างรายได้เพิ่มขึ้นไปด้วย ข้อเสนอนี้รัฐบาล ได้ขานรับโดยมี  นาย สุรพงษ์ สืบวงศ์ลี (รองนายกที่กำกับดูแลกระทรวงการคลังในเวลานั้น) และ เลขาสภาพัฒน์ เข้าร่วมสัมนาอย่างกระตืนรื้อล้น สะท้อนภาพได้อย่างดีว่า ภาครัฐ รับฟังข้อเสนอ หรือ Creative Thinking จากเอกชน  และได้พลักดันรัฐบาล ให้ขับเคลื่อนความคิดของตนในระดับนโยบายสาธารณะ  รัฐบาลที่ดูเหมือนจะเป็นตัวแทนจากประชาชนดูเหมือนจะกลายเป็นเครื่องมือของทุนเอกชน แต่ในขณะเดียวกัน ผู้ที่คิดค้นพันธุข้าว ปิ่นเกษตร1 และ 2 ซึ่งมีความเชียวชาญไม่น้อยหรือมากกว่านักวิทยาศาสตร์ของซีพี กลับไม่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล ในระดับนโยบายสาธารณะ โดยข้อดีของข้าวทั้งสองพันธ์นี้ ยังเป็นแบบ Distributable หมายถึงนำเมล็ด กลับมาปลูกใหม่ได้อีก ชาวนาไม่จำเป็นต้นซื้อพันธ์ข้าวใหม่  ลดต้นทุนการผลิตและสร้างหลักประกันทางผลผลิตให้กับชาวนาได้เป็นอย่างดี

 

ตัวอย่างที่กล่าวมานี้ตอกย้ำให้เห็น ว่า รัฐบาล ไม่ให้ความสนใจที่จะขับดัน National Creative Idea หรือ สนใจน้อยกว่า Creative Idea ของเอกชน

 

ข้อสันนิฐานที่ว่า ประเทศไทยขาดคีฟเอทีฟจริงหรือไม่ ได้รับคำชี้แจ้ง ว่า ทั้งในภาคเอกชนและภาครัฐ  ต่างก็มี คิฟเอทิฟไอเดีย ขึ้นอยู่กับว่า ใครจะสามารถผลักดันให้ความคิดนั้นๆ นำไปสู่การปฏิบัติ และส่วนใหญ่ก็มักจะเป็นภาคเอกชน สิ่งที่เป็นปัญหาจึงเป็น รัฐบาลควร จะทำยังไรกับ National Creative idea โดยผ่าน Public policy  

 

(การที่ภาครัฐ สนับสนุนให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ อาจจะส่งสัญญาณที่ดี แต่ กระบวนการผลักดัน จำเป็นต้องพิจารณาอย่างรอบครอบ ไม่ใช่เป็นเพียงการเข้ามาจัดระเบียบ แล้วบอกว่าเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ที่ รัฐบาลให้ความสนใจกับ ความคิดสร้างสรรค์ โดยหวังว่าจะขยับไปทั้งองคาพยพ เป็นแค่เพียงความพยายามที่จะทำซ้ำ ความสำเร็จในอดีต ที่สามารถขยับ การทำสบู่ แชมพูไปทั่วประเทศไทยได้ MI)

 

ข้อสงสัยที่ตามมาก็คือ ถ้ามองจากระบบเศรษฐกิจโดยรวมแล้ว มันเป็นระบบเศรษฐกิจของไทยไม่ว่าจะแยกภาครัฐและภาคเอกชน เพราะถ้าเอกชน สามารถนำความคิดไปปฎิบัติ แล้วได้รับผลดี ระบบเศรษฐกิจดีขึ้น รัฐบาลก็ควรสนับสนุนอยู่แล้ว ไม่เห็นจะต้องกังวลว่าใครจะเป็นผู้สามารถนำคิดไปปฎิบัติได้  ถ้าช่วยให้เอกชนรอด ทุกคนก็จะรอดเพราะระบบการแบ่งงานกันทำจะทำให้เกิดการกระจายผลประโยชน์ แบ่งส่วนลงมา (เรื่องนี้เคยบอกในที่ประชุมของทีนี้ แต่กลับมองว่าการกระจายเป็นธรราชาติของตลาด และมีอีกคนพูดว่า ทำไมจะช่วยเอกชนไม่ได้ เขาจ่ายภาษีมากกว่า  ก็เชื่อกันแบบนี้ ทิศทางการทำงานถึงได้ออกมาในทิศทางสนับสนุนนายทุนมากกว่า สนใจจะสร้างความสามารถในการคิด แก่ผู้ด้อยโอกาส)   

 

เรื่องแบบนี้ ผู้รู้ทางเศรษฐกิจไทย บอกว่า ถ้าพูดถึงประชาชน ก็ต้องถามว่า ประชาชนกลุ่มไหน คนส่วนใหญ่หรือคนส่วนน้อย  ก็เลยตัวอย่างให้เห็นกันชัดๆ ไหนไหน ก็มีอำนาจรัฐ แล้ว อย่าให้เสียเปล่า  

 

เป็นเรื่องการ ส่งเสริมให้ปลูกปาลม์น้ำมันของรัฐบาล  ใครๆก็รู้ว่าพลังงานเป็นเรื่องจำเป็น การปลูกพืช ที่ให้พลังงาน ย่อมส่งผลดีต่อผู้ปลูกหรือเกษตรกร ภาพที่เห็นคือ ดูดีทั้งเศรษฐกิจดีทั้งชาวสวน  แต่ในสายตาของนักเศรษฐศาสตร์ การส่งเสริมเช่นนี้ ถูกเรียกว่า “Secure Supply ให้กับอุตสาหกรรม” สูตรการพัฒนาของรัฐบาลมักชอบส่งเสริมการลงทุน ดึงดูดให้เอกชนทั้งในและต่างประเทศ นำเงินมาลงทุน เพื่อสร้างการผลิตใหม่ๆ  และเรื่องนี้ก็เช่นกัน อยากให้เกิดการลงทุนสร้างโรงงานเพื่อแปรรูปเปลี่ยนปาลม์น้ำมันให้เป็น พลังงาน ผู้ที่ลงทุนก็ต้องถามรัฐบาลว่า แล้วผลตอบแทนคืออะไร จะมีวัตถุดิบ เพียงพอต้องการผลิตหรือไม่ เรื่องหนึ่งที่อยากให้รัฐบาลรับประกันก็คือ  ต้องมีวัตถุดิบเพียงพอ เพื่อให้การลงทุนเกิดขึ้น รัฐบาลจึงหันไปบอกให้เกษตรกร ปลูกปาลม์น้ำมัน ปลูกกันเยอะๆ แต่การส่งเสริมของรัฐบาลนี้กลับช่วยเหลืออุตสหกรรมมากกว่า เกษตรกร เพราะ ยิ่งปลูกกันมากเท่าไร โรงงานก็จะมีอำนาจต่อรองเพิ่มขึ้น Supply ที่มีมากทำให้ โรงงานสามารถกำหนดราคา รับซื้อได้ ไม่ว่ารัฐจะกำหนดราคากลางอย่างไร ถ้าโรงงานจะรับซื้อในราคานี้ เกษตรกรก็จำเป็นต้องขาย สินค้าเกษตรก็เป็นเช่นนี้ ขายราคาถูกดีกว่า ปล่อยให้เน่า พื้นที่ภาคใต้ ปลูกอะไรก็ได้ มีฝนเกือบทุกฤดู มีประมง มีท่องเที่ยว เกษตรกรไม่มีความจำเป็นต้องปลูกปาลม์น้ำมันกันเยอะๆเลย ถ้ารัฐบาลไม่ส่งเสริม  นอกจากนี้ กระบวนการแปรรูปเพื่อสกัดน้ำมัน ออกจากปาลม์น้ำมันต้องใช้ เทคโนโลยีระดับโรงงานเท่านั้น เกษตรกรไม่สามารถทำได้เอง โรงงานไม่เคยพยายามจะซื้อในราคาที่สุงเลย  ในปัจจุบัน เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองของเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มน้ำมัน การศึกษาอาชีวะกำลังประดิษฐิ เครื่องอบและหีบ ปาลม์ น้ำมัน ราคาประหยัด เพื่อให้เกษตกรมีทางเลือก  

 

รัฐบาลควรส่งเสริมให้ปลูกมะพร้าว มะพร้าวมีประโยชน์หลายอย่าง และครัวเรือนสามารถแปรรูปได้ ซึงผลประโยชน์จะตกอยู่ที่ครัวเรือนโดยตรง แต่รัฐบาลกลับไม่ส่งเสริม  

 

ภาพของการส่งเสริมให้ปลูกปาลม์น้ำมัน เพื่อช่วยเกษตรกร ในความเป็นจริงกลับเป็นการช่วยเหลือ นายทุน

ตัวอย่างนี้เห็นได้ว่า ขนาดนโยบายที่ช่วยเกษตรกรตรงๆ ยังเป็นแบบนี้ แล้วถ้าอุ้มอุตสาหกรรมกันตรงๆ แล้วจะมีหลักประกันอะไรที่จะบอกว่า ผลจะจากช่วยเหลือผู้ประกอบการ จะตกถึงประชาชนผู้ไร้โอกาศ  ดังนั้น คำตอบของข้อสงสัยที่ว่า เศรษฐกิจไทยจะดีขึ้นไม่ว่าจะสนับสนุน Creative idea ในภาคเอกชน หรือ รัฐ โดยภาพรวมเศรษฐกิจดีขึ้นจริงๆ แต่ผลประโยชน์จะ ตกอยู่กับใคร ถ้าดำเนินนโยบายแล้ว ผลประโยชน์ส่วนใหญ่ตกอยู่กับคนกลุ่มน้อยก็ไม่ควรทำ (ที่หลังถ้าจะเที่ยวไปบอกใครว่า การทำแบบนี้มันดี มันช่วยให้เศรษฐกิจดีขึ้น ก็บอกแถมไปอีกหน่อยนะ ว่า ช่วยเศรษฐกิจของใคร MI)         

 

สรุป

 ข้อแรก Creative ไม่ใช้ปัญหาสำหรับเศรษฐกิจประเทศไทย แต่จะ Creative เพื่อใครแล้วใครกลุ่มไหนได้ประโยชน์ ต่างหากที่เป็นปัญหา

ข้อสอง ระดับการนำCreative ไปสู่การปฎิบัติ ก็ไม่จำเป็นต้องช่วยเอกชน เพราะภาคเอกชน สามารถนำความคิดไปสู่การปฎิบัติได้ ในขณะที่รัฐบาลไม่มีนโยบายสนับสนุน National Creative idea เพื่อประโยชน์ของคนส่วนใหญ่

ข้อสาม การสนับสนุนให้ผู้ประกอบการมีความคิดสร้างสรรค์ ผ่าน Creative Thailand ในขนาดที่ ประชาชนผู้ไร้โอกาศยังขาดหลักประกันที่จะได้รับผลประโยชน์จากการพัฒนาตามแนวคิดนี้ เป็นเรื่องที่ต้องทบทวน  

 

ต้องขอขอบคุณนักเศรษฐศาสตร์ท่านนี้มาก ที่ช่วยสร้างความมั่นใจต่อผู้เขียน ส่วนผู้เขียนได้ทำตามหน้าที่เท่าที่โอกาสจะเอื้อให้ เสนอความคิดทีต้องการจะปรับให้บริการของศูนย์เรียนรู้แห่งนี้ มุ่งเน้นไปยังกลุ่มคนที่ขาดปัจจัยการผลิตขาดโอกาสในการเข้าถึงแหล่งความรู้ที่ดีแล้ว แต่ไม่ได้รับความเห็นชอบ และได้รับการตอบโต้กลับอย่างรุนแรง เรียกว่า ที่นี้เป็นของข้า ข้าจะทำแบบนี้ ใครจะทำไม อยากช่วยคนไร้โอกาส ก็ควรไปทำงานกับ NGO ว่ากันไปใหญ่เลย  

 

ผู้อ่านคงเห็นภาพ Creative Economy ในนิยามของผมมากขึ้น หวังว่าน่าจะเป็นประโยชน์บ้าง

 

สวัสดี ครับ

Ref:  http://www.cusa.sc.chula.ac.th/news/newsDetail.php?news_id=141&news_type=16&PHPSESSID=49688e6230bf13973695c7f1ed0b8174

 

“MI = My Idea”

Commodification of the beauty

ความต้องการเป็นจุดเริ่มต้นระบบเศรษฐกิจ

เพลโต กำหนด ความต้องการเป็นสองแบบ คือ ความต้องการตาม ธรรมชาติ ได้แก่ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค ที่อยู่อาศัย ส่วนความต้องการที่ ไม่เป็นธรรมชาติ เช่น การสะสมทุน การมีอำนาจเหนือผู้อื่น เพื่อใช้ควบคุมทรัพยากรและกำหนดค่านิยม ทิศทางของสังคม เป็นต้น

ระบบการผลิตของโลกถูกพัฒนาจนมีประสิทธิภาพในการตอบสนองความต้องการตามธรรมชาติได้อย่างเพียงพอ ทุกคนน่าจะสามารถเข้าถึงและใช้ทรัพยากรได้อย่างไม่ต่างกันมากนัก ความเลื่อมล่ำที่เกิดขึ้นจึงไม่ได้เป็นเพราะขาดประสิทธิภาพในการจัดการทรัพยากร แต่เกิดจากการมีแล้วยังมีมากขึ้นไปอีกของผู้ที่มีอำนาจในการจัดสรรทรัพยากร  ผู้มีอำนาจในการจัดสรรทรัพยากรและกำหนดทิศทางการพัฒนา ที่ไม่เห็นแก่ตัวจนมากเกินไป ความต้องการตามธรรมชาติของประชาชน ก็จะได้รับการตอบสนองทุกคน เช่น ในประเทศอาหรับ ที่นำรายได้จากการค้าน้ำมัน มาเฉลี่ยให้กับทุกคน แม้จะไม่เท่ากันแต่ความต้องการทางธรรมชาติก็ได้รับการตอบสนองอย่างทั่วถึง (มีความเชื่อทางศาสนาเป็นตัวกำหนด) ส่วนในประเทศที่ ผู้นำเห็นแก่ตัว ประชาชนส่วนใหญ่ก็จะอดอยาก ยากจน ขาดประสิทธิภาพในการผลิต ผลผลิตที่เป็นความต้องการตามธรรมชาติจึงมีไม่เพียงพอ ส่งผลให้ระบบเศรษฐกิจและสังคม มีความบอบบาง พร้อมที่จะแตกสลายนำไปสู่ความรุนแรงอยู่เสมอ ที่น่าแปลกก็คือ ประเทศไทยที่อยู่ในเขตสวงสวรรค์ของโลก เพาะปลูกได้ตลอดทั้งปี กลับพบว่า หลายคนในประเทศไม่มีความสามารถในการเข้าถึงอาหารที่มีสุขลักษณะที่ดี ต้องบริโภค หมูฉีดยา ผักมีพิษ ปลาพยาธิ แต่อาหารจากประเทศไทยกลับมีชื่อเสียงมากในต่างประเทศ เรียกได้ว่า ส่งออกของดี บริโภคของห่วย

 

ระบบทุนนิยม เป็นระบบการบูชาทุนไม่มีทุนแล้วร่างกายจะเกิดสั่น คล้ายกับ อัลกอฮอริซึม การสะสมทุนอันมีเงินตราเป็นหน่วยนับ ทำให้การสะสมเป็นไปได้อย่างไร้ขีดจำกัด แนวคิดของผู้คนให้มุ่งเน้นการสะสมทุน มักจะพยายามเปลี่ยนสิ่งที่ไม่เคยเป็นสินค้าให้กลายเป็นสินค้า เช่น การค้าทาส การขายหญิงสาวให้กับฮาเร็ม การค้าอาวุธในสงครามคูเสด เรื่องราวเหล่านี้ย้อนกลับไปได้ถึงสมัยที่ เวนิชควบคุมการค้าโลก การที่บูชาทุน มากกว่าสิทธิความเป็นมนุษย์ มากกว่าจริยธรรม เห็นความเสียหายของผู้อื่นเป็นสินค้า นำความวุ่นวายมาสู่สังคมมนุษย์ ถ้าควบคุมไม่ได้ก็จะนำไปสู่สงครามครั้งใหญ่ๆ เสมอ

 

อย่างไรก็ตามระบบทุนนิยมเป็นระบบที่มีประสิทธิภาพในการผลิตมาที่สุด การละทิ้งระบบนี้ อาจทำให้สังคมขาดการพัฒนาความรู้และเทคโนโลยี ทีช่วยให้มนุษย์รอดพ้นจาก ภัยธรรมชาติ เพื่อให้ระบบทุนนิยม เป็นกลไกในการสร้างสรรค์ เทคโนโลยีในด้านต่างๆ ระบบการเมืองจึงต้องพัฒนา สถาบันใหม่ๆขึ้นมาเพื่อควบคุม การเปลี่ยนทุกอย่างให้เป็นสินค้า เช่น การป้องกันการค้ามนุษย์ โดย สร้างจิตสำนึกในเรื่อง สิทธิความเป็นมนุษย์ขึ้นมา แม้ผลจะ ไม่สามารถหยุดการค้ามนุษย์ไปหมด แต่ทำให้ความร่ำรวยจากการกดขี่ผู้อื่นไม่เป็นที่ยอมรับในระดับ รัฐ (เหมือนในสมัยเวนิช) ที่ชวนให้คิดก็คือ เรื่องราวการเอารัดเอาเปรียบ ยังสามารถพบเห็นได้ในปัจจุบัน ความรู้สึกที่ สัมผัสได้ กับความละโมกที่ พยายามกดให้ผู้อื่นต้องทำตามและเชื่อฟัง ยังอยู่ เพียงเพื่อให้คนเหล่านั้นเป็นฐานอำนาจทางการเมืองและเศรษฐกิจ ยังไม่ได้เปลี่ยนแปลง ไปจากในอดีตซะเท่าไร เห็นได้จาก หนังAV ยี่ปุ่น ยิ่งเด็กลงทุกวัน กดขี่มันเข้าไป สนองความอยากความต้องการชั้นต่ำ ซ้ำร้าย รู้มาว่า ตัวผู้หญิงเองก็เต็มใจจะเป็นแค่สิ่งค้าเสียด้วย ทุกวันนี้โลกการค้าพลังทางเศรษฐกิจได้ครอบงำมาจนเข้าไปในใจแล้ว  เคยได้ยินคำว่าต้องขายตัวเองให้ได้ไหม  เป็นคำที่มันชักชวนให้รู้สึกว่า เป็นความ เก่ง เท่ห์ ถ้าขายตัวเองได้ พอใครไม่ยอมเซล ตัวเอง ก็โดนด่าว่า attitude ไม่ดี โธ่เอ๋ย ก็แค่ได้เป็นสินค้า สินค้ามันจะคุยภาษามนุษย์ ได้ยังไง ก็ต้องสินค้า คุยกันเอง Attitudeถึงจะตรงกันไง เป็นมนุษย์ก่อนแล้วค่อยมาคุยกัน

 

การที่สังคมหนึ่งสะสมทุนได้ในระดับหนึ่ง ช่วยให้สามารถจัดการให้บางกลุ่มคนที่มีความรู้ความสามารถ ทุ่มเทใช้เวลาให้กับการคิดค้นความรู้และเทคโนโลยี ในการผลิต โดยไม่ต้องวิตกในเรื่องความต้องการพื้นฐานของร่างกาย ความรู้ใหม่ๆ ช่วยยกระดับสภาพสังคมให้รอดพ้นจากความขัดสนตามธรรมชาติ เรามีอาหาร น้ำ อย่างเหลือเฟื้อ จนกระทั่งประชากรในบางประเทศต้องพยายามลดน้ำหนัก (ความอ้วนที่ไม่ได้เกิดจากโรคหรือ กรรมพันธ์จึงถูกรังเกียจ) เราเดินทางได้ไกลขึ้น รวดเร็วขึ้น ค่าใช้จ่ายถูกลง จนสามารถทำงานห่างออกจาก ที่พักได้มาก หรือ ขยายความเป็นเมืองออกไปได้ไม่มีที่สิ้นสุด เทคโนโลยีที่ถูกคิดค้น ช่วยให้เรามีชีวิตนานขึ้น มีสุขภาพที่ดีขึ้น และดูเหมือนจะทำให้ สังคมมีความสุขขึ้น ในประเทศที่ ระบบทุนนิยม มีความก้าวหน้า จึงมีความระมัดระวังในการหลีกเลี่ยงการกดขี่ผู้อื่นเพื่อสะสมทุนโดยตรง การค้นคิดเทคโนโลยีจึงเป็นไปอย่างเข้มข้น นั้นเป็นเพราะ ไม่มีใครยอมให้กับอำนาจ ที่ต้องการถูกชักจุงและ ชี้นำได้ด้วยการบังคับและลงโทษอีกต่อไป เทคโนโลยีจึงเป็นปัจจัยสำคัญในการเพิ่มผลผลิตโดยนัยยะที่ซ่อนไว้ก็คือ หลีกเลี่ยงการใช้แรงงานโดยตรง มีการสนับสนุนให้แรงงาน เรียนรู้ที่จะใช้ และคิดค้นเทศโนโลยี ผ่านกระบวนการศึกษาที่มีต้นทุนสุง รัฐจึงต้องสนับสนุนการศึกษา เพราะจะปล่อยให้ผู้ที่มีอันจะกิน ใช้ทุนส่วนตัวสนับสนุนลูกตัวเอง คนจนและลูกคนจนคงจนไปจนกว่าพระอาทิตย์จะดับ  (ที่บอกว่าจากรัฐ เพราะคิดว่ารัฐสามารถบังคับให้ คนจนตระหนักถึงการให้การศึกษาแก่ลูก ที่จะกลายเป็นแรงงานพัฒนาประเทศสามารถใช้ความรู้เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกบังคับโดยตรงได้)

 

สำหรับประเทศทีระบบทุนนิยมล้าหลัง และไม่มีความรู้เพียงพอจะสร้างเทคโนโลยีเป็นของตนเอง (ในประเทศล้าหลัง การซื้อเทคโนโลยีมักจะต้นทุนต่ำกว่าการสร้างเอง) กระบวนการเปลี่ยนให้ทุกอย่างเป็นสินค้า ยังดำเนินต่อไป เช่น มีการใช้แรงงานเด็กในโรงงาน และ แรงงานผู้หญิงในไร่ จากนั้น ก็มีสถาบันขึ้นมาเพื่อปกป้อง ไม่ให้มีการสะสมทุนในลักษณะเช่นนี้ อีกหนทางหนึ่ง ในการสะสมทุน คือมีการเปลี่ยนวัฒนธรรมให้เป็นสินค้า ในยุดเริ่มต้น มีการซื้อขายกันตรงๆ อยู่ในรูปแบบการค้าของเก่า จนไปถึงขโมย ทับหลัง พระพุทธรูป กันเลย ต่อมาพัฒนาควบรวมไปกับการท่องเที่ยว ทำให้มีการรักษา วัตถุโบราณพร้อมไปกับการสะสมทุน และการท่องเทียว ก็เป็นเครื่องมือกระจายความมั่งคั่งได้อย่างดี

 

แต่การมีวัฒนธรรมเก่าแก่ และภูมิศาสตร์ที่ดี วิธีการในการสะสมทุน จึงมีความพยายามน้อยที่จะพัฒนาให้มีเทคโนโลยีเป็นของตัวเอง แต่กลับมีความพยายามที่จะเปลี่ยน อะไรก็ตามที่คิดว่าขายได้ให้เป็นสินค้าเสียเลย สิ่งที่น่าตะหนกมันอยู่ที่ว่ามีบางคนเข้าใจว่า ถ้าเปลี่ยนให้เป็นสินค้าไม่ได้ จะทำให้ระบบเศรษฐกิจของประเทศอับจน แล้วขยายความเข้าใจเช่นนี้ต่อสาธารณะให้เข้าใจแบบนี้ด้วย เรียกว่า หลอกตัวเองยังไม่พอยังเที่ยวไปหลอกคนอื่นอีก ก็มีคนยอมให้หลอก แต่ก็มีบางที่ไม่ยอมถูกหลอก ดันคิดไปว่า ความเห็นแตกต่างนำไปสู่ข้อสรุปที่เหมาะสม สติปัญญาที่เพิ่มขึ้น ก็เพิ่งรู้ว่ามันใช้ไม่ได้กับองคกรที่ใช้อำนาจเป็นหลัก สงสารคนอื่นต้องยอมเชื่อเช่นนั้น เพียงเพราะว่า ไม่รู้จัก คิด ในแบบที่เขาไม่ได้สอนมายังไง

 

ที่ต้องเกริ่นมายาวก็เพราะ อยากให้เห็นว่า ความต้องการที่จะสะสมความมั่งคั่งผ่านหน่วยนับไร้ขีดจำกัด ทำให้มีการเปลี่ยนสิ่งต่างๆให้เป็นสินค้าได้เกิดขึ้นมาตลอด โดยที่บางประเทศก็พัฒนาตลาดใหม่ ผ่านการพัฒนาTechnology แต่บางประเทศก็สะสมทุนผ่านการเปลี่ยนทุกอย่างให้เป็นสินค้า เป็นอย่างนี้เรื่อยไปตราบเท่าที่ ความต้องการ ยังคงอยู่ ความต้องการไม่ใช่เรื่องผิด แต่ที่เป็นความถามก็คือ ความต้องการทีนำไปสู่ความเศร้า ความทุกข์ เช่น ความต้องการที่จะฝืนธรรมชาติ เป็นเรื่องที่ให้ผลดีกับใคร ต่างหาก

 

TCDC อาศัยความต้องการ คงความสวยงาม ของมนุษย์ ผู้เต็มไปด้วยกิเลส ความปราถณาที่จะสวยและรักษาความสวยนั้นไว้ ความเข้าใจและความสามารถในการตอบสนองความต้องการดังกล่าว สร้างตลาดใหม่ขึ้นมา สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ โดยTCDC จัด นิทรรศการ ภายใต้ชื่อ ว่า อจีรัง คือโอกาศ (โอกาศทางธุรกิจ) โดยส่วนตัวแล้วนิทรรศการนี้ ดูขัดใจบ้าง เริ่มจาก การจัด โต๊ะอาหาร (ข้ามเรื่องอวกาศในโลงศพฝรั่งไปเพราะไม่เห็นประโยชน์ต้องเอามาใส่ไว้เลย นอกจาก ทำให้งงๆ แค่รู้สึกว่า ถ้าทุกคนรู้ว่าตัวเองเป็นเพียงแค่จุดเล็กๆในโลกสีน้ำเงินที่โดดเดียวในจักรวาลจริงๆ ก็คงต้องรักกันมากกว่านี้ ) ที่อาหารบนโต๊ะเน่าลงไปเรื่อยๆ (ก๊าซมีเทนจากกระบวนการเน่าเกาะอยู่ที่กระจกจนมองไม่เห็นแล้ว) เหมือนเป็นการบอกว่า ความมั่งคั่งไม่แน่นอน รีบกินกันก่อนที่ทุกสิ่งมีการเปลี่ยนแปลง เสื่อมลง

 

กระจกที่กั้นกลิ่นเน่าของอาหารกับผู้ชม มีข้อความอธิบายว่า มีวิธีเก็บอาหารให้ยาวขึ้นได้ อย่างไรบ้าง เช่น ทำให้แห้ง ใช้เกลือ เป็นต้น ช่วงนี้ผมตีความว่า มันเป็นความจำเป็นสำหรับชีวิต ที่จะต้องจัดเก็บอาหารที่เกี่ยวเก็บเกี่ยวได้ ในช่วงฤดูที่ รุ่งโรจน์ ให้ยังคงมีอาหารเพียงพอสำหรับการผ่านฤดู หนาวอันโหดร้าย การเก็บอาหารจึงไม่ใช้โอกาศทางธุรกิจแต่อย่างใด เป็นความจำเป็นของชีวิต ในช่วงเวลาที่ Technology การเก็บรักษายังไม่ถูกพัฒนา คือถ้า เราผลิตได้ เรื่อยๆ ตลอดเวลา เช่นในประเทศที่ ภูมิอากาศเหมาะกับการเพาะปลูกอยู่ตลอดเวลา จึงไม่ค่อยพบ วิธีการเก็บแปรรูปเพื่อรักษาอาหาร ถึงตอนนี้ แปลว่า ผู้คนที่อยู่ในอุดมสมบรูณ์ เป็นพวกที่ไม่มีความคิดในการเก็บรักษาอาหารอย่างนั้นเหรอ อย่างไรก็ตาม การนำกล้องจิ๋วถ่ายไว้ ตลอดเวลา ดูจะไม่เป็นประโยชน์อะไร ถ้าจะให้ดี น่าจะนำภาพที่ ถ่ายไว้ตั้งแต่วันแรก มา replay เร่งให้เห็นกระบวนการย่อยสลายจะน่าสนใจไม่น้อย

 

ต่อมาเป็นเรื่องการ ทำมัมมี่ ดูเหมือนจะมีทิศทางเดียวกับหัวเรื่องนิทรรศการ ความต้องการเป็นอมตะ สร้างโอกาศได้ จะดูขัดใจตรงที่จุดประสงค์ของความต้องการรักษาความเป็นอมตะนั้นเอง เป็นเพราะไม่ใช้เป็นจุดประสงค์ทางเศรษฐกิจ แต่เป็นทางการเมือง กรณีของมัมมี่ คล้ายกับที่จิ้นซี ฮองเต้ ที่พยายามค้นหา ยาที่จะทำให้ตัวเอง เป็นอมตะ จนในที่สุดการเชิญพระศพกลับเมืองหลวงโดยขุนนางต้องกลบกลิ่นเน่าเหม็นด้วยกลิ่นปลาเน่า ซึ่งก็ดูไม่ค่อยเกี่ยวกันกับโอกาสทางธุรกิจซะเท่าไร หรือตั้งใจจะแสดงให้เห็นว่า ความต้องการชนิดนี้ เกิดขึ้นมาแล้วในประวัติศาสตร์ แต่ทำไมไม่ยอมบอกว่าเมื่อความเชื่อที่ยึดโยงอำนาจทางการเมืองหมดไป การทำมันมี่ก็จบลง กรณีศึกษาของจิ้นซี ยังทำให้ เจงกิงข่าน จึงไม่มีความพยายายที่จะเป็นอมตะด้วยซ้ำ เพราะเข้าใจดีว่าเป็นไปไม่ได้ การไม่กล่าวถึงจุดประสงค์ทีต่างกันเป็นเพราะกลัวว่าจะไปกระตุกต่อมคิดที่ว่า ถ้าไม่มีความพยายาม(ความต้องการ)จะสวยจะทำให้ระบบเศรษฐกิจหมดโอกาสในการตอบสนอง กระตุกการบริโภคที่ฝืนธรรมชาติ อย่างนั้นหรือป่าว

 

การจัดแสดงเครื่องมือผ่าตัด ตอบคำถามได้ดี แม้มีบทหนึ่งในหนังสือ เศรษฐศาสตร์เบื้องต้น เขียนโดย Menkiw ที่นักเรียนบริหารทุกสถาบันใช้อยู่ กล่าวว่า การที่บุคคลคนหนึ่งดูดีกว่าคนอื่น จะเพิ่มโอกาสการหาเงินได้มากกว่าก็ตาม แต่การทำศักยกรรมตกแต่ง ก็ไม่ได้เริ่มต้นจากความต้องการที่จะรั้งความสวยงามเอาไว้ มันเริ่มต้นจาก ความต้องการรักษา ผู้ป่วยจากอุบัติเหตุร้ายแรง แต่ถ้าดูนิทรรศการแบบไม่คิดอะไร อาจทำให้เข้าใจไปว่า การพัฒนาศักยกรรมเกิดขึ้นเพราะความต้องการคงความสวยไว้ แม้ในความเป็นจริงจะปรากฏจำนวนเงินมหาศาล ถูกใช้เพื่อเสริมความงามก็ตาม นั้นก็เป็นเพราะว่า ใช้แรงจุงใจทางตลาดสร้างหมอศักยกรรมตกแต่ง เก่งๆ นั้นเอง อาจกล่าวได้ว่าความต้องการตกแต่งเพื่อความสวยงามมิได้มีอิทธิพลเพียงพอที่จะทำให้เกิดศาสตร์แขนงนี้เลย เพียงแต่ความต้องการสวยต่างหากได้เข้าไปบิดเบือน จุดประสงค์ของศัลยกรรมตกแต่ง และเป็นที่กล่าวขานก็เพราะมันได้เพิ่มระดับการสะสมทุนในระบบเศรษฐกิจ เท่านั้น ขอคิดต่อเล่นๆหน่อย ว่าศาสตร์บริการด้านศัลยกรรมตกแต่งก็เป็นของต่างประเทศ อุปกรณ์ที่ใช้ตกแต่งและ สารที่ใช้ในธุรกิจนี้ก็ไม่ได้ผลิตในประเทศ แล้วถ้าให้ศัลยกรรมตกแต่งเพิมความสวยงาม มีส่วนขับเคลื่อนเศรษฐกิจ เงินทุนมันจะอยู่ภายในประเทศสร้างGDPซักเท่าไร อย่างลืมนะครับว่า ดีย่อมาจาก อะไร

 

ส่วนเรื่อง บ้านเมืองเก่าๆ หรือเทศการล่วงโรย โดยการรักษาให้บ้านเมืองสะอาดคงลักษณะเหมือนเดิม มีต้นทุนที่คุ้มค่ากับการท่องเที่ยว ดูจะออกเป็นแนวบิดให้เข้ากับ เรื่องราวที่ปลูกมาตั้งแต่ต้น ส่วนนี้ไม่เข้าใจ จริงๆ ขอข้าม

 

เรื่องธุรกิจการขนส่งความสด โดยกล่าวในทำนองที่ว่า เพื่อรักษาความสดของดอกไม้ ที่สร้างความมั่งคั่งให้ประเทศเนเธอแลน์ แล้วบอกว่า ประเทศเราควรใช้แนวคิด Comparative advantage ให้เป็นประโยชน์ คงต้องแนะนำให้ศึกษากรณี ของ Dutch Economy เป็นพิเศษหน่อย เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับการทุ่มเท ของรัฐบาลตามหลักการ Comparative advantaged อย่างเชื่อมั่นมาก และทำให้ระบบเศรษฐกิจของประเทศเกือบพังมาแล้วเมื่อ รสนิยมการบริโภคดอกไม้เปลี่ยนไป เรื่องนี้มีรายละเอียดอย่างไร ปล่อยให้คนขี้สงสัยถาม ผู้รู้ทางเศรษฐศาสตร์เอาเอง ใครก็ได้ รู้เกือบทุกคน เพราะเรื่อง Dutch economy มีชื่อเสียงมาก เป็นกรณีศึกษาหนึ่งที่โดดดังในเรื่องของ Comparative advantage เลยก็ว่าได้ และถ้าสงสัยต่อ อยากให้ศึกษาเรื่อง ลิขสิทธ์ของดอกไม้ ด้วย คำตอบที่ได้จะทำรู้สึกได้เลยว่าทางเลือกทางเศรษฐกิจไม่ใช่เรื่องง่ายในการตัดสินใจเลย ไม่ง่ายเหมือนที่ปรากฎในป้าย ถ้าเพียงแต่แค่แหย่ให้ผู้มาใหม่คิด คนเก่าๆตอบแทนให้เลยว่าเรื่องนี้ มีความคิดกันมานานมาก ไม่งั้นจะสรุปอยู่ที่การส่งออกแต่กล้วยไม้ทำไม

 

ที่เป็นเรื่องใหม่อยากอวดเพิ่มเข้าไปใน กรณี ตลาดขายดอกไม้ในยุโรปก็เพราะ มันเคยถูกใช้เป็นต้นแบบในการพัฒนา E-commerce หรือ B2C เมื่อปลายปี 2000 เป็นกรณีนี้ถูกนำเสนอในชั้นเรียน เป็นโจกย์ ให้นักเรียน MBA ลองนำเสนอกระบวนการจัด ซื้อและกำหนดราคา ของดอกไม้เสียใหม่โดยอาศัยเทคโนโลยีที่กำลังมาแรงในช่วงเวลานั้น นั้นก็คือ IT

 

การที่ต้องตัดดอกไม้มากองรวมไว้ที่ตลาด จากนั้น ผู้ขายก็ทำการแยกประเภทจัดขนาดจำแนกสี และให้ผู้ประมูลพิจารณามูลค่า จากสีและความสดของดอก โจกย์ก็คือทำอย่างไรจึงจะ ลดกระบวนการจัดส่งจากผู้ผลิตไปยังผู้บริโภคได้ โดยใช้ IT ในชั้นเรียนมีความคิดที่จะนำกล้องไปตั้งไว้ในทุ่งที่ปลูกดอกไม้ เลย จากนั้นก็พิจารณาสีขนาดและจำแนกผ่านกล้อง เลย และนำภาพของดอกไม้สถาที่ปลูก มาเสนอขายในตลาด โดยที่ผู้ซื้อที่เสนอราคา ดีที่สุดก็ได้ดอกไม้ไป เรื่องแบบนี้ลดกระบวนการที่จะต้องนำดอกไม้เข้ามาในตลาดได้อย่างมาก เพิ่มความสดใหม่ให้กับลูกค้า

 

แต่ในช่วงเวลานั้นสิ่งที่ขาดก็คือ การเทียบสี ผ่านระบบการสื่อสาร เพราะยังไม่มี โทรทัศน์ไหนในโลกให้สีได้ตรง ตามที่เห็น หรือแม้กระทั่งกระบวนการจัดส่งที่ต้อง สร้างเส้นทางใหม่ ตลอดเวลา ต้นทุนในการกำหนดเส้นทางขนส่งใหม่ทุกครั้งยังมีราคาสุงอยู่ แนวคิดให้การปรับปรุงกระบวนการทำงานทางธุรกิจก้าวล้ำเกินความสามารถทาง Technology แต่แนวคิดนี้ก็ถูกใช้กำหนดทิศทางพัฒนา ผลิตภัตฑ์ และบริการ เพื่อตอบสนองกระบวนการปรับปรุงคุณภาพของสินค้าอยู่เสมอ มีการพัฒนา ทีวี ที่มีสีสรรความคมชัดใกล้เคียงกับของจริงมากที่สุด กล้อง ดิจิตอน ที่มีความละเอียดมากขึ้น บริษัทที่เกี่ยวข้องกับการผลิต สินค้าTechnology ดังกล่าวเห็นถึงโอกาศและทิศทางในการพัฒนา หมายความว่า เมื่อไรก็ตามที่เห็น ทีวี ที่คมชัดขึ้น หรือ ธุรกิจขนส่งสินค้าที่ซับซ้อน ก็จะนึกถึงช่วงเวลาที่นำเสนอกระบวนการเหล่านี้ แม้เป็นเพียงความคิดในชั้นเรียนมันก็ล้ำมาก และพอคิดถึงเพื่อนๆที่แข่งขัน นำเสนอ ทำให้รู้สึกว่า มีความคิดดีดี อยู่เยอะไม่จำเป็นต้องกระตุก คนพวกนี้ด้วยต้นทุนที่มากมายขนาดนี้ แต่พอบอกให้เอาเรื่องพวกนี้ลงไปกระตุกกลุ่มคนที่ไร้โอกาศในการเข้าถึงแหล่งความรู้ละก็ ทำเป็น บอกว่ามันไม่ใช้ภาระกิจของเรา โธ่เอ๋ย นับวันยิ่งแสดงตัวตนที่แท้จริงขึ้นมาเรื่อยๆ อย่าลืมว่า ไม่มีใครสามารถหลอกทุกคนได้ทุกเวลา หรอก

 

การนำเสนอความไม่ยั่งยืนตามธรรมชาติของมนุษย์ เพื่อนำไปสู่ประโยชน์ทางธุรกิจ มองข้ามสัปเร่อเจ้าสำนักของการได้ประโยชน์จากความตาย ความแก่ความเสือม กลายเป็นสิ่งที่ไม่พึ่งปราถนา ความตายดูจะเป็นเรื่องไกลตัวในโลกที่เต็มไปด้วยความรู้ ด้านโรคภัยไข้เจ็บ ความรู้ที่ช่วยลดอุบัติเหตุในการเดินทาง ผู้คนรู้สึกแย่กับอายุที่เพิ่มขึ้น ความรู้สึกดีใจที่รอดพ้นจากภัยอันตรายรอบด้านมาได้จนครบปีได้หายไปจนหมด อำนาจของเศรษฐกิจได้เข้าครอบงำความคิดและเปลี่ยนทุกอย่างให้เป็นสินค้าไปเสียแล้ว (Commodification) เป็นไปตามที่ Kral Marx ได้กล่าวไว้เมื่อร้อยปีก่อน

 

 

ถ้าใจร้ายจะ อวยพรว่าหวานๆว่า ขอให้ร่ำรวยขึ้น มีอำนาจมากขึ้น

 

แต่ สำหรับทุกคนที่อ่านมาถึงตรงนี้ ขออวยพร ให้มีสติและปัญญาเพิ่มขึ้น เพราะมันทำให้เห็นกิเลสของตนและของผู้อื่น

 

สวัสดีปีใหม่ 2009 ครับ

 

 

 

 

 

 

ธุรกิจ : การตัดสินใจ: จริยธรรม ต่อ ลูกค้า

      การตัดสินใจเป็นคุณสมบัติของผู้บริหารองค์กร แม้รูปแบบการตัดสินจะเปลี่ยนตามลักษณะอาชีพและเป้าหมายขององค์กร เช่น นักการเมืองก็เพื่อฐานเสียง นักธุรกิจก็เพื่อกำไร ผู้ปกครองก็เพื่อความสงบสุขของผู้อยู่ใต้การปกครอง เป็นต้น  แต่ผลของการตัดสินใจเหล่านั้น อาจนำความหายนะหรือความสำเร็จ มาสู่องค์กร ดังนั้นผู้บริหารควร ต้องมีความรอบรู้  มีข้อมูล ยิ่งมีข้อมูลมาก การตัดสินใจยิ่งแม่นยำ และ ต้องมีจริยธรรม 

 

 ผู้บริหารเกือบทุกคน มักตัดสินใจบนฐานข้อมูล บางคนถึงกับใช้ข้อมูลเป็นเกาะกำบังการตัดสินใจของตนเอง เรียกว่าไม่มีข้อมูลก็ตัดสินใจไม่ได้เลย

 

แต่ความจริงในโลกธุรกิจที่การแข่งขันรุนแรง  ไม่ว่าระบบข้อมูลจะดีแค่ไหน ข้อมูลก็ยังมีความซับซ้อนไม่เคยตรงกับความต้องการ มักมาช้าไม่ทันเวลา มีราคาสุงเกินไป หรือ เหตุผลอื่นๆ ที่ทำให้ผู้บริหารขาดข้อมูลที่จำเป็นสำหรับตัดสินใจ สำหรับผู้บริหารบางคน หลีกเลี่ยงไปใช้วิธิอื่นปกป้องการตัดสินใจของตนแทน เช่น ประชุมหาฉันทามติ จากเพื่อนร่วมงาน เพื่อเลี่ยงความรับผิดชอบเพียงลำพัง

 

เรื่องการตัดสินใจบนข้อมูลที่ไม่ชัดเจนนี้ ผู้บริหารยุคใหม่ มีบททดสอบตั้งแต่ สมัยสอบ GMAT แล้ว การจำกัดเวลา บีบให้ผู้สอบต้องตัดสินใจว่าจะตอบหรือจะละเว้นคำตอบนั้น เพราะคะแนนที่ได้จากการเสี่ยงแล้วตอบถูก มีมูลค่ามากกว่าปล่อยคำตอบไว้เฉยๆ ในทางกลับกัน การตอบผิดทำให้คะแนนติดลบก็ส่งผลร้ายเช่นกันแต่ที่น่าสนใจก็คือการเสี่ยงตอบถ้าถูกเพียงครั้งเดียวก็ให้ผลตอบแทนมากกว่าเสี่ยงแล้วผิดมากGMATจึงเป็นเหมือนบทเรียนแรกสำหรับผู้บริหารในการตัดสินใจเป็นบททดสอบเบื้องต้นสำหรับโลกธุรกิจโลกแห่งการตัดสินใจที่ข้อมูลไม่(เคย)ชัดเจน

 

ยกตัวอย่าง ผ่านธุรกิจร้านอาหาร อาจให้ความกระจ่างได้ง่ายขึ้น เพราะความซับซ้อนไม่มากของธุรกิจนี้ ช่วยให้ง่ายต่อการ แสดงความสัมพันธ์ระหว่างกระบวนการตัดสินใจ และตีความข้อมูลที่ไม่ชัดเจน ได้เป็นอย่างดี เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับ ต้นทุนการประกอบการและข้อมูลด้านสุขภาพ

 

ธุรกิจร้านอาหาร แข่งขันกันที่ บรรยากาศ บริการ ความสะอาด และ รสชาติ  มีการออกแบบให้มีบรรยากาศที่ ชวนหิว ชวนอยากมาทานอาหารนอกบ้าน มีบริการที่ดี ดูสะอาด ซึ่งความสะอาดก็เป็นเรื่องลำบากที่จะนำเสนอ มักสะท้อนออกมากับบรรยากาศรวมๆ ซึ่งบรรยากาศของร้านอาหารก็เป็นพื้นที่ของนักออกแบบที่จะช่วยให้ดูสะอาดได้ แต่บ่อยครั้งก็ไม่ได้เป็นเช่นนั้น เช่น มีหนู อาศัยอยู่ในครัว  แมลงสาบเดินผ่าน ถ้วย จาน ช้อน ส้อม วัตถุดิบเช่น ปลาหิมะมีสารปรอทสุงกว่าระดับมาตรฐาน และอื่นๆ ในทำนองนี้อีกมาก หลายคนเลือกที่จะไม่รับรู้ แล้วใช้บรรยากาศเป็นตัวตัดสินความสะอาดเสมอ  

 

อย่างไรก็ตามข้อมูลสำหรับการบริหารจัดการเป็นเรื่องเกี่ยวกับ การซื้อ และการใช้วัตถุดิบในการดำเนินงาน เช่น หมู ปลา กุ้งไก่ ผัก ฯลฯ ระบบข้อมูลมีไว้เพื่อให้ทราบปริมาณที่เหมาะสมของวัตถุดิบในแต่ละวัน การบริหารข้อมูลดี ทำให้ไม่ต้อง เก็บวัตถุดิบไว้นาน ขนาดของตู้ที่ใช้เก็บวัตถุดิบมีความพอดีกับการปรุงจำหน่าย คงความสดอร่อย ข้อมูลเหล่านี้ถูกดูแลโดยพ่อครัว ส่วนที่กล่าวมานี้เป็นการเพิ่มอัตรากำไรโดยอาศัยการลดต้นทุน ส่วนการเพิ่มยอดขายเป็นหน้าที่ของเจ้าหน้าที่การตลาด ข้อมูลที่ใช้จึงเกี่ยวข้องกับลูกค้าและพฤติกรรมของเขา  เช่น ทำอย่างไรที่จะเพิ่มจำนวนลูกค้า ส่วนมากก็ ให้ลูกค้าทำสมัครบัตรสมาชิก ทานมากได้ส่วนลด มีปุฟเฟต์ทานไม่จำกัด  ว่ากันไปตามแต่ จะคิดให้เข้ากับบรรยากาศของ ร้านและ เทศกาล    

 

สำหรับผู้บริโภคที่มีชื่อเสียงโด่งดังในด้านเอาแต่ใจและไม่เคยพอใจ  เริ่มวิตกกังวลกับปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวกับการรับประทานสารปนเปื้อน มีข้อมูลชวนให้เชื่อว่าภาชนะที่ทำจากเมลามีนว่าอาจเป็นสาเหตุของอาการไม่พึงปราถาณานานาประการ และอยู่ในหัวทุกครั้งที่ต้องรัปประทานอาหารพร้อมกับภาชนะเมลามีน (ไม่เฉพาะภาชนะเมลามีน จานกระเบื้องเคลือบลวดลายก็มีสารปรอทปนอยู่เหมือนกัน)

 

ในปัจจุบันพบว่า ผู้ประกอบการร้านอาหารมัก ใช้ ภาชนะที่ทำจากวัสดุ เมลามีน (Melamine) เป็นวัสดุที่เบา ทำมาจากพลาสติกที่ย่อยสลายตามธรรมชาติไม่ได้ (แม้แต่บังคับให้ย่อยสลายยังยาก) มีลักษณะ แข็งแรง ราคาเหมาะกับคุณสมบัติ ทำความสะอาดง่าย และทนทาน นำมาทำ ถ้วย จาน ช้อน ส้อม นอกจากนั้นยังสามารถพิมพ์ ตราสินค้าของร้านลงไปบนวัสดุได้ง่าย แต่ข้อเสียก็คือ สารเมลามีนเป็นอันตรายต่อสุขภาพ เป็นสารตัวเดียวกัน สารที่ปนเปื้อนอยู่ใน นมสำหรับเด็กที่เป็นข่าวดัง จากจีนในเวลานี้

 

แม้ไม่มีผลวิจัยอย่างเป็นทางการถึงผลกระทบด้านสุขภาพของ ภาชนะใส่อาหารที่ทำจากเมลามีน แต่การนำสารที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพอย่างมากนี้ มาทำเป็นภาชนะสำหรับอาหาร เป็นเรื่องที่ประหลาดอยู่ไม่น้อย และยิ่งมีข้อยืนยันแล้วว่า เมลามีนเกรดบี เมื่อโดน น้ำมัน หรือ ความร้อน ก็จะละลายเข้าไปอยู่กับอาหารพร้อมรับประทาน แต่ก็ยังพบว่ามีการใช้อยู่ทั่วไป อาจเป็นเพราะว่าภาชนะเมลามีนเกรด เอ ยังไม่มีการพบปัญหาดังกล่าว ประกอบกับยังมีผู้ที่ไม่ทราบเรื่องนี้อยู่มาก หรือ พอทราบอยู่บ้างแต่ไม่วิตกกังวล เชื่อมั่นในเกรด เอ “คนอื่นยังไม่เป็นไรเลย และไม่เห็นมีผลวิจัยอย่างชัดเจน หากทำตัวเรื่องมากอยู่คนเดียว เดี๋ยวสังคมพาลรังเกียจ”   

 

 

ถ้าคุณทำการสำรวจความพึงพอใจของลูกค้าอยู่ตลอด และลูกค้าบางคนก็แจ้งเรื่องนี้ให้ทราบผ่านแบบสอบถาม หรือคุณก็ศึกษาเรื่องนี้มาบ้าง คุณจะละทิ้งภาชนะเมลามีนหรือไม่  จะทำยังไงกับข้อวิตกกังวลเช่นนี้  เพราะมันอยู่นอกเหนือแผนการดำเนินการหลัก ต้องกระทบต่ออัตราการทำกำไรแน่ๆ และจะวุ่นวายไปกันใหญ่ในกรณีที่ เครืองทำความสะอาดภาชนะของคุณออกแบบสำหรับภาชนะเมลามีนพวกนี้ไว้หมดแล้ว เรียกว่า กำหนดมาตราฐานภาชนะที่ใช้กันใหม่เลย (ตรงนี้ขอเกินจริงไว้ก่อน เพราะพยายามชี้ให้เห็นผลกระทบต่อผลประโยชน์ที่มาก)  

 

สถานการณ์คือ ข้อมูลเรื่องอันตรายจากการใช้ภาชนะใส่อาหารที่ทำจากเมลามีน เกรดเอ ยังปรากฏไม่ชัด ข้อมูลที่บอกว่า มีจำนวนลูกค้าที่วิตกกับรื่องนี้ก็มีไม่มาก หรือแม้กระทั่ง ข้อมูลที่บอกว่า มีคู่แข่งกำลังจะ โปรโมตเรื่องภาชนะที่ปราศจากเมลามีนก็ไม่ชัดเจน  คำถามคือ การตัดสินใจจะเป็นเช่นไร

 

คงมีคำตอบในใจกันแล้ว อย่างไรก็ตามไม่ว่าการตัดสินใจจะเป็นอย่างไร ก็ไม่น่าสนใจเท่ากับ กระบวนการตัดสินใจ บนข้อมูลที่ไม่ชัดเจน จุดนี้หละที่สะท้อนแนวคิดที่ขัดแย้งกันระหว่างผลประโยชน์ส่วนตนกับ ผลประโยชน์ของลูกค้า

 

กระบวนการนำไปสู่การตัดสินใจที่จะเปลี่ยนภาชนะจากเมลามีน ไม่ได้ขึ้นอยู่กับข้อมูลที่ไม่ชัดนี้เพียงด้านเดียว ต้องประกอบกับ ข้อมูลอื่นๆ ที่มีความชัดเจนรอบด้าน เช่น ยังมีลูกค้าเข้ามาอยู่เรือยๆ ไม่มีแนวโน้มจะลดลง  หรือ เพิ่งจะเปลี่ยนภาชนะเมลานินใหม่ เกรดเอ อย่างดี น่าจะรอให้เริ่มเก่าแล้วค่อยเปลี่ยน ช่วงเวลานี้สำหรับลูกค้าที่ตระหนักเกี่ยวกับสุขภาพอย่างมาก ซึ่งส่วนมากเป็นกลุ่มลูกค้าที่มีความรู้ สิ่งที่เขาตอบโต้ได้ก็เพียงแค่ค่อยๆหายไปจากร้านของคุณ เพราะตัวเขาเองก็ไม่อยากเสี่ยง ถึงแม้ไม่มีข้อมูลที่น่าเชื่อถือที่ระบุถึงอันตรายก็ตาม

 

แต่ถ้าคุณรู้ว่ามีคู่แข่งกำลังที่จ้องจะ ล้มภาพลักษณ์ (Brand) ของธุรกิจร้านอาหารคุณ โดยการนำเรื่องนี้ขึ้นมา โจมตี การตัดสินใจก็ดูมีเหตุผลทางการเงินเพิ่มขึ้น การมีภาพลักษณ์เรื่อง อาหารของร้านให้สุขภาพที่ดี เป็นห่วงลูกค้ายิ่งกว่าสิ่งใด ต้องไม่ถูกล้มลง เพียงเพราะข้อกังวลเช่นนี้ ชักออกอาการได้ไม่คุ้มเสีย

 

 

ที่น่าสนใจก็คือ การเปลี่ยนวัสดุไม่ได้เกิดจาก การเอาใจใส่ลูกค้า แต่เป็นเพราะ ความกังวลถึง คู่แข่ง ที่พยายาม เข้ามาช่วงชิงตลาด ถ้ามีบทความในทำนองที่ว่า “ห่วงสุขภาพภาษาบิดาคุณเหรอไง ดันใช้ ภาชนะแมนลามีนใส่อาหาร” โดนขนาดนี้ก็คงต้องสะอึกสะดุด กันบ้าง

 

จากตัวอย่างนี้เห็นได้ว่า การตัดสินใจของผู้ประกอบการ เป็นไปตามผลประโยชน์ส่วนตนเสมอ แน่นอนว่าเรื่องแบบนี้คงสะกิดใจแผนก ลูกค้าสัมพันธ์  (Customer Relationship Management) บ้างเหมือนกัน เพราะ ผู้บริหารมักพูดต่อสาธารณะว่า ลูกค้าสำคัญที่สุด แต่กระบวนการตัดสินใจบนข้อมูลที่ไม่ชัดเจน กลับสะท้อนให้เห็นถึงการให้ความสำคัญต่อลูกค้าน้อยกว่าผลประโยชน์ด้านอื่นๆของกิจการ เรื่องนี้ก็ไม่แปลกอะไร ก็เป็นอย่างที่เราๆ ท่านๆ เข้าใจกันมานานแล้ว

 

 แต่ถ้าไม่ละเลยกรอบของ จริยธรรมที่ว่า เอาใจเขามาใส่ใจเรา หรือ กรรมใดใครก่อ  เชื่อว่าผู้ประกอบต้องเลิกใช้ภาชนะเมลามีนทั้งหมดทันที เพื่อลดความวิตกกังวลของลูกค้า และความรู้สึกผิดที่อยู่ในใจ  แม้ข้อมูลจะไม่ชัดเจน และกระทบอัตราการทำกำไร ก็ตาม

 

 กรณีของจริยธรรม ข้อมูลที่ส่งผลร้ายต่อลูกค้าไม่จำเป็นต้องชัดเจน ความรู้สึกผิดชอบชั่วดีจะถูกใช้เป็นแนวทางในการตัดสินใจ แต่โชคชะตากำหนดให้เราต้องอยู่ในระบบธุรกิจที่มีความเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตัวเป็นที่ตั้ง และให้ความชอบธรรมกับความเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตนตามธรรมชาติของมนุษย์  “เรื่องจริยธรรมไม่เคยเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญของกระบวนการตัดสินใจทางธุรกิจที่สอนอยู่ในระบบการศึกษาเลย” (หมายถึงมันคำนวนด้วยสูตรทางการเงิน (Financial) ไม่ได้) หรือ ถ้าสั่งสอนว่าการทำธุรกิจต้องมีจริยธรรมควบคู่ไปด้วย แล้วผู้เรียนเกิดล้มเหลวทางธุรกิจเนื่องจากเห็นแก่คนอื่นมากกว่าเห็นแก่ตัว หลักสูตรทางธุรกิจนี้ก็จะแย่ไปด้วยเนื่องจากนักธุรกิจดีดีผู้นี้จะชี้กลับมาว่า ก็เขาสอนผมให้มีจริยธรรมนิ อ้า.. วุ่นไปกันใหญ่ 

 

คำว่า ที่นี้เป็นองค์กรทางธุรกิจไม่ใช่มูลนิธิ จึงถูกใช้กันอย่างแพร่หลายเพื่อให้รับรู้ไปเลยว่า องค์กรนี้เห็นแก่ประโยชน์ส่วนตัวนะจ๊ะ แต่ถ้าภาคสังคมมีความเเข็งแรงด้านจริยธรรมมากๆ องค์กรธุรกิจก็จะอ่อนข้อลงบ้าง เห็นประโยชน์ของสังคมมากขึ้น เพราะไม่งั้นจะขายค้าในสังคมแบบนี้ไม่ได้ แต่ถ้าสังคมไร้จริยธรรมก็แปลว่า เรามาเห็นแก่ตัวกันเถอะใครฉลาดในเรื่องการหาผลประโยชน์ได้มากกว่าก็จะได้ไปหมดและถูกยกย่องซะด้วย แบบ เออ! มึงแน่ ลืมเรื่องจริยธรรมที่ไร้ค่าในการหากำไรไปเลย สนุกกันใหญ่ แล้วสังคมไทยเมื่อก่อนเป็นแบบไหนตอนนี้เป็นแบบไหน และกำลังจะพัฒนาไปเป็นแบบไหน ถามทิ้งไว้ให้คิดต่อ ส่วนผมมีคำตอบอยู่แล้ว        

 

เรื่อง เมลามีนในธุรกิจร้านอาหารนี้ เป็นตัวอย่างเล็กๆ ที่แสดงกระบวนการตัดสินใจในภาคธุรกิจได้พอสมควร ก็คือผู้บริหารที่ขาดความเจนจัดด้านธรรมชาติของข้อมูล ประกอบกับมีสำนึกต่อผู้อื่นน้อย  มักตัดสินใจไปในทิศทางที่รักษาผลประโยชน์ของตนก่อน ตราบจนกระทั่ง ตระหนักว่าการรักษาผลประโยชน์ของลูกค้าเท่ากับการปกป้องผลประโยชน์ของตน

 กระบวนการตัดสินใจเช่นนี้ ปรากฏให้เห็นเป็นปกติอยู่ทั่วไป จนแทบไม่มีประโยชน์ที่จะเขียนขึ้นมา

 

ในทางการเมืองก็เช่นกัน ถ้านักการเมืองยังไม่เห็นผลประโยชน์ของประชาชนเท่ากับผลประโยชน์ของตนเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักการเมืองที่มีพื้นฐานมาจากการทำธุรกิจ ย่อมต้องนำอุดมการณ์ทางธุรกิจเข้ามาเป็นกระบวนการตัดสินใจใช้ในทางการเมืองเช่นกัน อุดมการณ์ทางการเมืองอื่นๆที่ช่วยให้สังคมพัฒนาไปในทิศทางที่ให้ผลประโยชน์ต่อคนส่วนใหญ่ จึงถูกเข้าใจอย่างบิดเบือน จนบ่อยครั้งที่ เข้าใจไปว่า การเมืองเป็นเรื่องผลประโยชน์ใครผลประโยชน์มัน ทั้งๆที่อำนาจทางการเมือง มีไว้เพื่อ สร้างสรรค์สิ่งดีดี สู่สังคม

 

ในฐานะที่เป็นลูกค้า ประชาชน การเข้าใจกระบวนการตัดสินใจเช่นนี้ของภาคธุรกิจ และผู้ที่ทำการเมืองแบบธุรกิจ ย่อมทำให้เรารู้เท่าทัน ก่อให้เกิดการต่อรอง ส่งเสริมให้เกิดประโยชน์ทั้งลูกค้าและธุรกิจ   และการเมือง

 

ผม ตั้งใจสร้างความรู้ให้กับสมาชิก ส่งเสริมธุรกิจที่ สร้างสรรค์ ให้ประโยชน์ กับ ทุกชนชั้น ไม่ใช่ธุรกิจประเภท ZERO sum

 

 

 

 

                                                                                                                       

                                                                                                                        สวัสดี ครับ

Creative Thailand 1/3

 

 

 แนวคิดเรื่อง Creative Economy  อาจเป็นเรื่องใหม่สำหรับผู้ที่ไม่เคยศึกษาประวัติศาสตร์เศรษฐกิจ มีการให้ความสำคัญราวกับว่าเป็นเรื่องใหม่ใหญ่โต ถึงขนาดคิดกันเลยไปว่า Creative Economy จะเป็นยุดต่อจาก Industrial revolution เลยที่เดียว และถ้าเป็นเช่นนั้นความเข้าใจในทฤษฎีการพัฒนา วิวัฒนาการของสังคมหรือ รัฐศาสตร์ ที่เรียนกันมาเป็นร้อยๆปี ประวัติศาสตร์เราไม่เคยมีการใช้ Creativity ที่ส่งผลต่อระบบเศรษฐกิจอย่างนั้นเลยรึ  และนี้คือ Creative Ecomomy ให้ความหมายของผม

 

 

 

แนวคิด

 

เพื่อความเข้าใจ ผู้เขียนใช้ทฤษฎี mode of production ของ นักคิดชาวเยอรมัน เชื้อสายยิว ที่กล่าวว่าวิวัฒนาการสังคมเกิดจากการเปลี่ยนแปลงพลังการผลิต (Production force)  นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างส่วนบน(Super structure) เป็นฐานคิด 

 

Great Theory นี้เป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวาง แม้จะมีการพัฒนา theory โดยนักคิดยุดถัดมาเพื่อปรับให้เหมาะสมกับสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป แต่การใช้ Mode of production ก็ยังสามารถแสดงให้เห็นได้ว่า ความคิดสร้างสรรค์ (Cretive) ได้ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจอย่างไร  

 

เริ่มจาก  การประดิษฐเครื่องจักรไอน้ำ และเครื่องปั่นฝ้าย  เป็นความคิดสร้างสรรค์ในยุดเริ่มต้น ที่นำไปสู่การปฎิวัติอุตสาหกรรม เครื่องจักรของ Newcomen ถูกปรับใช้ในอุตสาหกรรมทอผ้า ในปี ค.ศ. 1799  ทำให้การผลิตมีประสิทธิภาพมากขึ้น การทำงานที่ เร็วขึ้น ทำให้ฝ้าย (ซึ่งเป็น Supplyของเครื่องจักร) มีไม่เพียงพอ และความต้องการฝ้าย ทำให้ขุนนาง ทำการล้อมรั่ว (Enclosure)ไล่ชาวนาออกจากที่ดินเพื่อ ปลูกฝ้าย  ชาวนาไร้ที่ดินจึงต้องขายแรงงาน กลายเป็นกรรมกร เปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ทางการผลิต (Relation of production) นำไปสู่การปฎิวัติอุตสาหกรรมในที่สุด ส่งผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงต่อเนื่อง มีการสร้างสถาบันใหม่ๆ เพื่อใช้ควบคุมสังคม ระบบการเมือง ระบบการเงิน ระบบกรรมสิทธ์ ที่สถาบันของสังคมมีอยู่เดิมใช้ไม่ได้อีกต่อไป

 

 การพัฒนาเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์และการสื่อสาร (ICT) ที่ล้ำหน้าในขณะนี้ มีลักษณะคล้ายกับการประดิษฐเครื่องจักรไอน้ำ ทำให้การติดต่อสื่อสารระยะไกลเป็นไปอย่างง่ายดาย การจัดเก็บข้อมูลในรูป Digital เพิ่มประสิทธิภาพในการเข้าถึงและใช้ข้อมูล มีราคาถูกลงอย่าง พลังการผลิตแม้ไม่ได้เพิ่มขึ้น แต่ก็ทำได้รวดเร็วขึ้นความสัมพันธ์ในการผลิตก็เช่นกัน ด้วย ICT เจ้าหน้าที่ บริษัทข้ามชาติ (Multinational corporation: MNC) สามารถทำงานให้กับบริษัทตนเองได้ แม้จะอยู่ในสถานที่ต่างๆ ทั่วโลก เช่น ผู้ตรวจสอบบัญชีอยู่ที Hong Kong สามารถดูเอกสาร ของบริษัทลูกค้า ที่อยู่ใน Philippineได้ ทำให้คิดกันว่า นี้อาจจะนำไปสู่การปฎิวัติ รูปแบบการใช้ชีวิต ที่เป็นอีกก้าวขั้น หนึ่งของการพํฒนา เป็นการปฏิวัติ ด้านข้อมูลข่าวสาร (informational revolution) นำไปสู่การเปลี่ยนแปลง ด้านเศรษฐศาสตร์การเมือง ระหว่างประเทศ และอาจทำให้ ฐานคิดทางเศรษฐศาสตร์ ที่ใช้กันอยู่เปลี่ยนไป

 

 

 

การเปลี่ยนแปลง

 

พลังของ เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์และการสื่อสาร กลายเป็นสิ่งปกติทั่วไปในปัจจุบัน แต่สำหรับ ผู้ที่อยู่ก่อนการมี ICT การเปรียบเทียบทำให้ เห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน  เช่น คุณสามารถ ค้นหาเอกสารของ Sir John Bowring เรื่อง The Kingdom and People of Siam โดยที่แต่เดิม  การเข้าถึงเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยนี้ มีต้นทุนมาก แต่ด้วย ICT แค่ใช้เวลาเพียงหายใจเข้าออกไม่กี่ครั้ง (books.google.com) ก็สามารถนำเอกสารดังกล่าว มาอยู่ที่โต๊ะพร้อมต่อการวิเคราะห์ (Sir Bowring คิดอย่างไร ต่อสภาพบ้านเมืองของสยามในขณะนั้น) ICT ได้ลดขั้นตอนค้นหารวบรวมข้อมูลทำให้ เรามีเวลาพินิจพิเคราะห์ข้อมูลมากขึ้น (การวิเคราะห์ข้อมูล เป็นคุณสมบัติที่สำคัญกว่า การเข้าถึงข้อมูล หมายความว่า ทักษะการวิเคราะห์ข้อมูลเป็น ทักษะที่ไม่สามารถถูกแทนด้วยเทดโนโลยีใดๆได้เลย)   

 

มีผู้เชียวชาญติดตามการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้อยู่หลายคน  ที่เป็นที่รู้จักกันอย่างทั่วไป คือ Peter Drucker ที่กล่าวว่า เรากำลังเข้าสู่ยุดของ New Economy และเสนอข้อสมมุติฐานทางเศรษฐศาสตร์ว่า ปัจจัยการผลิตได้เปลี่ยนไปแล้ว (Factors of production) 

 

Drucker มองว่า แรงงาน ที่อยู่รอดได้ในเศรษฐกิจแบบใหม่นี้ ต้องเป็น Knowledge worker เท่านั้น ดังนั้นทักษะที่จำเป็นของแรงงานที่เป็นที่ต้องการในตลาด ก็คือ มีความสามารถในการเรียนรู้ และใช้ ความรู้  รู้วิธีการสืบค้นและใช้ข้อมูล (ในอดีต แรงงานเรียนรู้งานจากขั้นตอนการทำงาน ที่เรียบง่าย แต่ผลกระทบจากการที่ ระดับบริหารสามารถติดต่อลูกค้าได้โดยตรง ผ่าน สื่อ ต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ICT ลดขั้นตอนในกระบวนการดำเนินงานอย่างมาก จึงเกิด นวัตกรรมทางการบริหาร การเงิน เช่น outsourcing, One2one marketing , ERP, CRM,  B2C เป็นต้น เหล่านี้ล้วนใช้ทุนอย่างเข้มข้น อยู่ในรูปของ เทคโนโลยี ทำให้แรงงานต้องปรับตัวเองเพื่อเรียนรู้และเป็นส่วนหนึ่งของ Technology)   ถ้าแรงงานไม่ปรับตัวโอกาศที่จะอยู่รอดในระบบเศรษฐกิจใหม่นี้น้อยมาก

 

เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงนี้  สถาบันการศึกษาซึ่งเป็นหน่วยงานหลักในการป้อนแรงงานเข้าสู่ระบบ จึงได้ปรับปรุงวิธีการเรียนการสอน เพื่อให้แรงงานรุ่นใหม่มีทักษะที่จำเป็น รองรับตลาดการจ้างงานทีผันผวนตลาดเวลา เช่น ในประเทศที่มีการบริโภคสุงอย่างสหรัฐอเมริกา ในช่วงแรกของการเปลี่ยนแปลง มีแนวโน้มบังคับให้นักศึกษาใหม่ต้องมีคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลทุกคน แต่ต่อมาก็เป็นเรื่องปกติทั่วไปการบังคับจึงหายไป สำหรับในประเทศไทยโครงการคอมพิวเตอร์ เอื้ออาทร ก็ดูราวกับว่าจะมีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างความคุ้นเคยการใช้เครื่องมือ สืบค้นข้อมูลนี้ แก่แรงงานในอนาคต เช่นเดียวกัน 

 

ใน New economy ความรู้ถูกทำให้เป็นสินค้า (commoditization) เมื่อมีต้องการความรู้มาก มันจึงมีราคาสุง และถ้าอยากเป็นผู้จัดการ ก็ต้องลงทุนหาความรู้ ใครทุนมากก็มีโอกาศมาก เราเชื่อว่า Creative เกิดจากแรงบันดาลใจ ที่ไม่ว่า ยาก ดี มี จน ทุกสิ่งที่เห็นก็สามารถเป็นแรงบันดาลใจได้ และเรายังเชื่ออีกว่าความคิดสร้างสรรค์ที่ประสบความสำเร็จ ย่อมเกิดขึ้นจาก ฐานความรู้ เสมอ ถ้าปราสจาก ฐานความรู้ ก็จะมีแต่ความคิด อุจาด เพ้อเจ้อ ไร้สาระ  และถ้าความรู้เป็นสินค้าที่มีราคาแพง จะมีกี่ คนในประเทศ เข้าถึงความรู้ได้ บ้าง

 

การเข้าสู่ New economy ดูจะมีเหตุพื้นฐานมาจากการพัฒนาเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์และการสื่อสาร

 

 

จากแนวคิด mode of production นี้เป็นข้อสมมุติฐาน ที่เปรียบเทียบผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจที่เกิดจากความคิดสร้างสรรค์  เช่น การประดิษฐ์เครื่องจักรไอน้ำ ได้นำไปสู่การปฎิวัติอุตสาหกรรม  หรือ เทคโนโลยี ICT ที่คิดกันว่าจะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหม่ (Paradigm)  ซึ่งเห็นว่าเป็นเพียงอีกขั้นตอนหนึ่งของการสะสมทุนในระบบทุนนิยม เท่านั้น และทิศทางการพัฒนามาสู่ Creative Economy เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการแข่งขันที่ อาจจะลดความดุเดือดและรุนแรง ในการแย่งชิงทรัพยากร ลงได้ ความคิดสร้างสรรค์เป็น พื้นที่เฉพาะผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจ ถ้ามีโอกาศนำมาใช้จะนำไปสู่การปรับปรุงยกระดับ คุณภาพชีวิต ความสงบร่มเย็น ของสังคม      

  

Creative Economy กำลังจะกลายเป็น นโยบายของ รัฐบาล และเมื่อเดือนที่ผ่านมา มีสมัมนาเรื่อง Creative Economy จัดขึ้นโดยหน่วยงานของรัฐ คือ   TCELS และ TCDC (เป็นหน่วยงานภายใต้ องค์การมหาชนเดียวกัน)

 

 

วันที่ 28.5.2551 Creative Economy เป็น สมัมนาหัวข้อแรก ของงาน “Life Science Life quality TCELS Day” จัดที่ ศูนย์ประชุมสิริกิติ์ 

 

ดร. ณรงค์ชัย อัครเศรณี แนะนำตัวท่านเองว่ามีอาชีพเป็น Develop Economist และขณะนี้ในฐานะที่เป็น ประธานกรรมการ ของ สบร. องคการมหาชน กล่าวถึง CE โดย อธิบายว่า คืออะไร ธุรกรรมของ CE และทำไมต้อง สนับสนุน

Creativity มีความหมายหลายมิติ เช่น ใน มิติ ของศาสนา ปรัชญา หรือ มิติทาง การเมือง และ มิติอื่นๆ 

Economy หมายถึง การจัดการทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด การค้นพบอะไรใหม่ๆมัน เกี่ยวข้อง กับเศรษฐกิจ อย่างไร CE นำความคิดสร้างสรรค์มาทำให้ เกิดมูลค่า สมัยก่อนคนคิดเป็นแต่ มักจะขายไม่เป็น ในอดีตคนคิดไม่ได้ประโยชน์ จากสิ่งที่ตนเองคิด ดังนั้น การทำ CE ก็คือให้ เขาได้ประโยชน์จากสิ่งที่ เขาคิด

 

ธุรกรรมของ CE  

เป็น สินค้าหรือ บริการ ที่ มี ศิลปมากกว่า (วิทยา) ศาสตร์ กำหนดวัดจากการมี IPR (intellectual property right), Patent , Trademark

 

ต้องมีระบบที่ ส่งเสริม สิทธิในสิ่งที่เขาคิดค้นขึ้นมา จากการที่เคยผ่านงานดูแล งบประมาณ   พบว่าการจัดแบ่ง งบประมาณแยก เป็น เกรด กระทรวง เกรด A จะได้งบประมาณ มาก ส่วน B C ก็ รองลงมา กรมก็เช่นกัน แบ่งเป็น A B C เช่นกัน ในกระทรวงพาณิชย์  กรมทรัพย์สินทางปัญญา จัดอยู่ใน เกรด C  

ตัวอย่างการเพิ่มมูลค่า ในสินค้า เช่น โทรศัทพ์ LG พอมีคำว่า PRADA ก็มีมูลค่าเพิ่มขึ้น อย่างมากมาย

สินค้าที่เกี่ยวข้องได้แก่  สินค้า ที่อยู่ในหมวด การออกแบบ Fashion Music Media หนังสือ เป็นต้น

ด้าน บริการ ก็เช่น  การโฆษณา  เสริมความงาม เวลาคนมีเงินมากขึ้น ก็อยากมีความสวยงาม  

 

ทำไมต้องส่งเสริม

เวนิชมี Patent มาตั้งแต่ปี ค.ศ.1474 อิตาลีจึงเป็น ชาติแรกในโลกที่เข้าใจเรื่องนี้ ตรงกับสมัยที่ ราชวงค์สุพรรณบุรีปกครอง อยุธยา อังกฤษเริ่มมี ในปี ค.ศ 1570 (มีการเริ่มมาก่อนหน้านี้ แต่ประโยชน์ยังตกเป็นของพวกขุนนาง) และ อเมริกา ในปี ค.ศ. 1781 (check at: http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_patent_law) การส่งเสริม CE เป็นการเพิ่มค่า เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน

ศิลปะวัฒนธรรมไทย มีความต่อเนื่องคิด ว่าน่าจะมีโอกาศมากว่า ที่อื่น

 

เครื่องมือ

สำหรับ Creative Economy คือ ต้องส่งเสริมการ เรียนรู้ การคิด การออกแบบ ประดิษฐ์

รวมไปถึง การขาย การตลาด  ตัวอย่างเช่น เมือง อุบุป (Ubud) ในเกาะบาหลี หรือ โรงงานที่ ดัดแปลงเป็นDesign center ในจีน กลางวันดูงานศิลป  กลางคืนเป็น ตลาด ศิลปินต้องมีรายได้ ต้องมีการคุ้มครองสิทธิความคิด ในจีนมีการปรับ ถ้าไป copy ฝรั่ง (หนึ่ง หยวน)  เเละ ต้องมีตลาดทุน สำหรับ กิจกรรมของ CE

 

 

Ironman : the American way

 

การกระทำแต่ละบุคคล ล้วนเกิดจากความคิด ทัศนะคติ ที่ได้รับอิทธิพลมาจาก โครงสร้างเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง เช่น โครงสร้างเศรษฐกิจที่มุ่งใช้ประโยชน์จากความเห็นแก่ตัว อาศัยกลไกตลาดเสรี ทัศคติของผู้คนในสังคมนั้นจึงเน้นการหาผลประโยชน์ส่วนตัวเป็นหลัก และสังคมได้ให้คุณค่ากับการกระทำเช่นนี้  

กรรมสิทธ์ส่วนบุคคลไม่เพียงทำให้ความเห็นแก่ตัวก่อตัวเป็นมูลค่าในสังคม แต่ยังไดผลักดันให้เกิดการผลิต โดยมีการแข่งขันอย่างเสรีเป็นกลไกบังคับไม่ให้ความเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตัวของผู้ใดผู้หนึ่งเกินเลยจนสร้างความเสียหายต่อสังคม กลไกการจุงใจและควบคุมที่เกิดขึ้นพร้อมกันนี้รู้จักกันมานานกว่าร้อยปีว่า กลไกตลาด และ สิ่งที่ควบคุมกันเองระหว่างการแสวงหาประโยชน์ผลประโยชน์ส่วนตนนี้รู้จักกันในนาม “มือที่มองไม่เห็น”  เมื่อสังคมที่ให้กำเนิดรัฐ ตัดสินใจ ใช้ประโยชน์จากความเห็นแก่ตัวเองนี้ จึงมีการสร้าง สถาบันเพื่อรับประกันว่ากรรมสิทธิ์ส่วนบุคคลจะถูกคุ้มครอง จากนั้น ความเห็นแต่ประโยชน์ส่วนตนจึงค่อยๆกลายมาเป็นความชอบธรรม เป็นค่านิยม ที่มีอิทธิพลต่อความคิดและทัศนะคติ  ของพลเมือง ในสังคม

เรื่อง IRONMAN แม้จะเป็นเพียงหนังการตูน แต่การกระทำของตัวเอกในเรื่องได้สะท้อน ทัศนะคติ แบบ อเมริกัน ประเทศที่เป็นผู้นำ ด้านระบบตลาดเสรี และความเห็นแก่ตัวได้ดี เช่น ชอบ McDonald, ชอบทำงานคนเดียว, ไม่เข้าใจพื้นฐานความขัดแย้งทางการเมืองระหว่างประเทศ และ ไม่มีใคร เป็นศัตรูกับอเมริกัน ได้นอกจาก ตัวอเมริกัน เอง

 

การบริโภค แฮมเบอร์เกอร์  สะท้อนให้ความสำคัญต่อการบริโภค ว่ามีน้อยกว่าการทำงาน สังคมที่ เอ็นจอยกับ การกินอาหาร ที่ปรุงแต่ง รสชาติ  มีรูปแบบ ที่ซับซ้อน เช่น ในยุโรป หรือ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในเอเชีย ซึ่งถูกดูถูกว่ามักไม่ประสบความสำเร็จในการคิดค้นวิทยาการใหม่ๆ อเมริกันเป็นผู้นำด้าน Technology โดยเฉพาะการทหาร ตัวร้ายในเรื่องถึงกับพูดกับ ชาวอาหรับคนหนึ่งว่า “เรามีสิ่งที่ โลกของแกไม่เคยมี นั้นคือ Technology” ดังนั้นคนอเมริกันที่ดี และประสบความสำเร็จ จึงมีค่านิยมทุ่มเทให้กับการทำงานเพื่อค้นหา Technology ใหม่ๆ มากกว่ามาเสียเวลากับการ enjoy eating 

 

Technology สามารถทำให้คน ทำงานได้โดยไม่ต้องพึ่งใคร ตัวเอกอาศัยผู้ช่วยเฉพาะอยู่ในบริเวณนอกสังคมอเมริกา พอกลับเข้ามาภายในสังคมก็สามารถใช้ technology ช่วยได้ ไม่จำเป็นต้องมีเพื่อน เพราะเพื่อนสามารถหักหลังได้ทุกเวลา ความสัมพันธ์ของคนเปลี่ยนไปตามผลประโยชน์ที่เปลี่ยนไป คนอเมริกันไว้ใจกัน เฉพาะตอนที่ มีผลประโยชน์ร่วมกัน นางเอก (Gwyneth Paltrow) แสดงน้ำใจ อยู่บ้างที่ไม่ทิ้งไป ตอนที่ตัวเอกเปลี่ยนอุดมการณ์ แต่ก็เป็นความสัมพัมธ์ Sexual อยู่ดี คือ ต้องมีแรงดึงดูดทางเพศ ไม่งั้น เรื่องน้ำใจเป็นเรื่องที่ดูจะไร้เหตุผล ในสายตาของ อเมริกัน 

 

 

เรื่อง ความขัดแย้งทางการเมืองระหว่างประเทศ   ปัญหาความซับซ้อนของเรื่องนี้มีมากจนไม่มีสามารถอธิบายได้ประเด็นนี้ในรายละเอียด  จึงขออธิบายเพียงแค่กระตุกให้เกิดความสนใจ 

อยากให้ search คำว่า Mohammad Mosaddeq  อดีตนายกรัฐมนตรีอิหร่าน ที่ถูกโค่นล้ม จากการแทรกแซงจากกลุ่มผลประโยชน์ของสหรัฐอเมริกัน โดยมีหลานชายอดีตประธานธิบดีอเมริกัน  Kermit “Kim” Roosevelt, Jr เป็นเจ้าหน้าที่ระดับสุงใน CIA ภายใต้การปฎิบัติการที่รู้จักกันในรหัส Operation Ajax 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

เรียกได้กว่า การเข้าไปแทรกแซงกิจการภายในประเทศอื่นของ Iron man  อาจได้รับแรงจุงใจ มาจาก Operation Ajax (เป็นการแทรกแซงกิจการภายในประเทศอื่นของ สหรัฐ เป็นการปฎิบัติการที่เปิดเผยต่อสาธารณะ ครั้งสุดท้าย เพราะหลังจากนั้น ล้วนแล้วเป็นความลับ) แม้จะเป็นการล่วงละเมิดอำนาจอธิปไตยเหนือดินแดนอื่น แต่กลับถูกย่อยองเป็น HERO แบบฉบับอเมริกัน

 

 

การทำตัวเหมือนเป็น ตำรวจโลก คอยจัดการกับ ความไม่สงบ ของประเทศโน่นประเทศนี้ กับความภูมิใจtechnology ที่ประเทศตนเองเป็นเจ้าของ ทำให้ Iron Man ไร้เทียบทาน ศัตรูที่ดู มีเหตุผลที่สุดก็คือ ความละโมบของคนที่อยู่ในประเทศตนเอง ผู้ร้ายจึงเป็นเพื่อนร่วมงาน ด้วยเหตุผลที่ว่า บริษัทค้าอาวุธก็ต้องขายอาวุธ ต้องมีสงครามไม่อย่างนั้นหุ้นตก คนชาติอื่นเดือนร้อน แต่อเมริกันรวย 

 

หุ้นของบริษัทตก จึงมีความสำคัญมากกว่า สปิริตที่ต้องการรักษาความถูกต้องของIron man  ดังนั้นศัตรูของ American Hero ก็คือ คนอเมริกันเท่านั้น  

 นี้เป็นตัวอย่าง แบบบางๆ เบาๆ เพื่อกระตุกให้เกิดข้อสงสัย  ว่าอะไรมีอิทธิพลต่อความคิดและทัศนคติของIron man เราอาจคิดแบบนั้นโดยไม่รู้ตัว เหมือนปลาที่ไม่เคยรู้ว่าตัวเองเป็นปลา  การยกตัวอย่างให้เห็นถึง อิทธิพลของนโยบายของรัฐ ทั้งต่อรูปแบบเศรษฐกิจ และนโยบายการเมืองเระหว่างต่างประเทศ การสร้างสถาบันกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคล นำมาซึงการสร้างความชอบธรรมให้กับความเห็นแก่ตัวได้ส่งผลต่อทัศนะคติของคนอเมริกันอย่างไร  และวิถีชีวิตแบบอเมริกันได้สะท้อนผ่านการวิถีและกระทำของ  ตัวเอกในเรื่อง ironman ได้

 

 

 

มีตัวอย่าง อิทธิพลของนโยบายรัฐต่อความรู้สึกนึกคิดของประชาชน อยุ่มากมาย การใช้ภาพยนต์สะท้อนมันออกมา เพื่อให้ตระหนักว่า นโยบายรัฐ มีอิทธิพลสุงมาก ถึงขนาดเข้าไปเกาะกุม  ความเข้าใจ ทัศนะคติของเรา อย่างไม่รู้ตัว

 

 

 

 

 

 Ref:

http://nerdwithswag.com

 

 

 

 

 

 

 

/2007/06/23/the-cast-from-iron-man-2008/

 

 

 

 

 

 

 

 

 http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Kermit_Kim_roosevelt.jpg 

http://www.amazon.com/gp/product/images/0815630182/sr=1-1/qid=1087850554/ref=dp_image_0?ie=UTF8&n=283155&s=books&qid=1087850554&sr=1-1

  

 http://www.youtube.com/watch?v=qHmSCsRW05A